Mugabes Zimbabwe

Massawerkloosheid, een inflatie van meer dan vijftienhonderd procent, lege schappen in de winkels, voedseltekorten terwijl de oogst op het veld ligt te rotten en bedreigingen en fysiek geweld tegen leden van de politieke oppositie. Dat is Zimbabwe in maart 2007, onder zijn lang dienende president Robert Mugabe. Het is een straatarme, corrupte politiestaat geworden, geleid door een zeloot die na ruim een kwart eeuw weliswaar zijn macht ziet tanen, maar vast van plan is zijn huidige regeertermijn nog tot 2010 te rekken.

Opnieuw werden het afgelopen weekeinde politieke tegenstanders van Mugabe gemolesteerd, hetgeen eerder al tot verontwaardiging in de internationale arena leidde. Het feit dat de oppositie zich zo nadrukkelijk blijft roeren, zegt intussen wel iets over de president van deze belangrijke republiek in zuidelijk Afrika. De positie van Mugabe is waarschijnlijk zwakker dan ooit. Met zijn 83 jaar, en afbrokkelende steun in de eigen partij – de Zanu PF – kan hij zich alleen nog handhaven door de botste machtsmiddelen te gebruiken. Het belooft een heet jaar te worden. In 2008 worden in Zimbabwe presidentsverkiezingen gehouden. Mugabe wil doorgaan, maar zijn partij heeft daar nog niet mee ingestemd. De oppositie ruikt bloed en is kennelijk bereid de klappen op te vangen nu er een kans is dat de oude president het veld ruimt.

Het is een lange weg van het Rhodesië van de Britse imperialist Cecil Rhodes en diens politieke erfgenaam Ian Smith tot Mugabes Zimbabwe. Het zwarte meerderheidsbewind van de president is niet altijd zo schrikwekkend geweest als nu. In de jaren na de onafhankelijkheid (1980) kan het optreden van Robert Mugabe als gematigd worden omschreven. Maar allengs verslechterde de situatie. Een dieptepunt werd rond 2000 bereikt met de mislukking van een omstreden landhervormingsprogramma waarbij boerenbedrijven die voorheen in blanke handen waren, werden vergeven aan vrienden van Mugabe. Het kader werd verjaagd, waarna de akkers door ontbrekende expertise braak kwamen te liggen. Het in potentie grondstof- en voedselrijke Zimbabwe manoeuvreerde zichzelf in een haast ‘Noord-Koreaanse’ situatie, met onnodige voedseltekorten, hongersnood en werkloosheid. Iedereen die daar kritiek op had, van politici tot pers, werd hardhandig de mond gesnoerd.

Mugabe verkeert in zijn nadagen. Maar vertrokken is hij nog lang niet. Voorlopig heeft hij alle macht in handen en kan hij doorgaan met zijn wandaden. De internationale protesten zijn te zwak om serieus te nemen. De Europese Unie is ‘bezorgd en verontwaardigd’. De Afrikaanse Unie roept Mugabe op de mensenrechten te respecteren. Hij wordt ten onrechte met fluwelen handschoenen aangepakt: door Afrikaanse staten omdat die in hem een voorvechter zien in de strijd tegen de koloniale overheersers, en door veel andere landen wegens hun economische belangen in de Zimbabwaanse grondstoffenwinning.

In een niet zo stevig deel van een toch al wankelmoedig continent zijn rust en voorspoed voorwaarden voor een betere toekomst. Mugabe is niet degene die dat kan bewerkstelligen. De tragiek van Zimbabwe is dat de letterlijk neergeslagen oppositie weinig hoop biedt op verandering.