Beperk aftrek pensioenpremies bij topinkomens

In de discussie over de topinkomens in het bedrijfsleven heeft Agnes Jongerius van de FNV een extra belastingschijf voor hoge inkomens boven de pakweg 300.000 euro voorgesteld. Wie zeer hoge inkomens van personen in Nederland wil tegengaan of afromen kan zich echter niet beperken tot het invoeren van een extra belastingschijf. Daarvoor zijn de mogelijkheden tot afwenteling te groot. Het gevolg is dat het bedrijf of de modale belastingbetaler het gelag betaalt.

Eén van die mogelijkheden is dat het bedrijf de loonbelasting voor zijn rekening neemt (‘brutering’). De topman of -vrouw bedingt gewoon een nettoloon of een nettobonus. Uiteraard worden de lasten voor het bedrijf in zo’n geval verveelvoudigd. Uiteindelijk zullen de aandeelhouders zich wel gaan roeren. Het kabinet wil deze vorm van afwenteling ontmoedigen door aftrek voor de vennootschapsbelasting van de salarislasten voor het bedrijf boven een bepaald bedrag uit te sluiten.

Serieuzere aanpak verdient de afwenteling via de pensioenpremies. Mensen met topinkomens hebben altijd een groot pensioengat. Ze hebben jarenlang andere functies gehad met een veel lager salaris. Ze pieken dan enkele jaren als bestuursvoorzitter of anderszins voordat ze afscheid nemen van het bedrijfsleven.

Pensioentechnisch duurt de piek echter niet enkele jaren: betrokkenen wensen een pensioen van 70 procent van het piekinkomen gedurende de rest van hun leven. En voor dat doel worden de bonussen en topsalarissen jaar na jaar fiscaal aftrekbaar afgestort naar de pensioenverzekeraar om het gat uit de periode van lagere salarissen te dichten. De rekening wordt betaald door de modale belastingbetaler.

Het afwentelingseffect wordt nog groter als de gepensioneerde topman of -vrouw na pensionering van de pensioenuitkeringen gaat genieten in een (fiscaal) zonniger buitenland, want dan komt er helemaal niets terug in de schatkist. De top van het bedrijfsleven wordt steeds internationaler dus deze vorm van belastingafwenteling zal steeds vaker voorkomen.

Het recept hiertegen is eenvoudig: top de fiscale aftrek voor pensioenpremies af bij een pensioengrondslag van 150.957 euro per jaar. Dat bedrag staat al in de belastingwet. Het is het maximale inkomen waarover zelfstandigen in 2007 lijfrentepremies mogen aftrekken. Bijkomend voordeel is dat de discriminatie tussen loontrekkenden en zelfstandigen ofwel tussen pensioen- en lijfrentepremies verdwijnt.

Een alternatief is de afschaffing van de onbeperkte fiscale begunstiging van eindloonregelingen. Het is dit type regelingen dat de ruime aftrek mogelijk maakt. Eindloonregelingen komen nog veel voor bij topinkomens. Bij modale werknemers worden ze zeldzaam. Die hebben tegenwoordig bijna allemaal middelloonregelingen. Eindloonregelingen zijn voor hen afgeschaft mede vanwege de omgekeerde solidariteit waarbij jonge en laagbetaalde werknemers zonder veel loopbaanperspectief opdraaien voor de pensioenlasten die voortvloeien uit de carrières van oudere en hoogbetaalde werknemers.

Eén van de argumenten tegen dit soort maatregelen is dat Nederland dan geen kwalitatief goede topmensen in het bedrijfsleven meer kan krijgen. En er wordt gewezen naar de Angelsaksische landen waar topsalarissen niet worden beperkt en (dus?) de economische groei hoger is. Maar dat laatste komt niet door de onbeperkte fiscale aftrek van pensioenpremies. In Groot-Brittannië was in 2003 voor werknemers geen aftrek mogelijk over een pensioengrondslag die hoger was dan 97.200 pond (142.700 euro). En in de VS was in dat jaar de maximale fiscale premieaftrek voor pensioen voor een werknemer 14.000 dollar. Een werkgever kon met compensatie van de fiscus bij eindloon- of middelloonregelingen in 2003 niet meer pensioenaanspraken toekennen dan nodig was voor een pensioen van 160.000 dollar (121.800 euro).

Nederland zou niet uit de pas lopen met een fiscale aftopping van pensioenpremies en -aanspraken bij een pensioengrondslag van 150.957 euro. Zoals minister De Geus een paar jaar geleden zei bij de afschaffing van de vut: het mag nog wel, maar reken niet meer op fiscale voordelen.

Mr.drs. L.J. Roos CPL is pensioenjurist en fiscalist.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Beperk aftrek pensioenpremies bij topinkomens (19 maart, pagina 7) staat: „Het kabinet wil deze vorm van afwenteling (bedoeld is de zogeheten brutering, waarbij een bedrijf loonbelasting voor zijn rekening neemt als de topman of -vrouw een nettoloon of nettobonus bedingt) ontmoedigen.” Het kabinet beraadt zich echter nog op deze kwestie.