Kan regering Palestijnen uit isolement halen?

De nieuwe Palestijnse regering zal proberen een einde te maken aan de internationale boycot. Maar de vraag is of de nieuwe ministers genoeg overtui-gingskracht hebben.

Met de vorming van de nieuwe Palestijnse „eenheidsregering” van het moslimfundamentalische Hamas, het nationalistische Fatah en enkele kleinere groepen, zal volgens kandidaat-premier Ismael Haniyeh een „nieuw tijdperk” worden ingeluid.

De Hamas-leider bedoelt dat de internationale boycot van de door zijn Hamas gedomineerde Palestijnse Autoriteit kan worden opgeheven nu Hamas en Fatah het eens zijn geworden over een 25 ministers tellende regering en een regeringsprogramma. Of de nieuwe regering daarin zal slagen is de inzet van veel diplomatieke activiteit in de komende weken.

Vrijwel alle radicale Hamasleden zijn uit die regering geweerd en hebben plaats gemaakt voor relatief gematigde politici van de beweging of voor onafhankelijke, gematigde Palestijnen. Onder hen de nieuwe ministers van Financiën en Buitenlandse Zaken, dr. Salam Fayyad en dr. Ziad Abu Amr. Fayyad werkte jarenlang bij het Internationaal Monetair Fonds en Abu Amr doceerde aan de Georgetown University in Washington DC. Abu Amr is de architect van het akkoord en de bruggenbouwer tussen Hamas en Fatah.

Hun reputaties als gematigde Palestijnen met goede contacten met Israëlische en Amerikaanse politici komen goed van pas. Maar of zij over voldoende overtuigingskracht beschikken moet betwijfeld worden.

Uit het regeerakkoord blijkt dat de nieuwe regering niet van plan is Israël te erkennen en het gewapende verzet in de Palestijnse gebieden tegen de Israëlische bezetting te staken. Zoals in Mekka werd afgesproken, wil Hamas niet verder gaan dan het „respecteren” van de akkoorden die de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) in de jaren negentig van de vorige eeuw heeft gesloten met Israël.

Dat vage „respecteren” moet volgens president Mahmoud Abbas worden uitgelegd als een impliciete erkenning van de joodse staat. Maar dat wordt in de daarop volgende paragraaf van het regeerakkoord tegengesproken door de aankondiging dat de Palestijnse regering de staat Israël „met tijdelijke grenzen” blijft afwijzen omdat het idee van deze staat is gebaseerd op het schenden van legitieme rechten van de Palestijnen.

Met verwijzing naar deze paragrafen hebben Israël en de VS de nieuwe Palestijnse regering afgewezen. In de Europese Unie lopen de meningen sterk uiteen. De combinatie van nieuwe, gematigde ministers en de aanvaarding van bestaande verdragen is volgens Frankrijk, Rusland en de Arabische wereld een argument om de boycot te beëindigen.

Verwacht wordt dat ook Spanje en Italië de nieuwe Palestijnse regering het voordeel van de twijfel gunnen en behulpzaam zullen zijn bij diplomatieke pogingen om de hulp aan de Palestijnse bevolking te herstellen. Een van de mogelijkheden die in de EU wordt besproken is het overboeken van de miljoenen euro’s naar de gerespecteerde minister van Financiën. Ook wordt nagedacht over het verhogen van de gelden die rechtstreeks naar Palestijnse ambtenaren worden overgeboekt.

Andere EU-landen, waaronder de nieuwe Nederlandse regering, Duitsland, Polen en Groot-Brittannië zullen waarschijnlijk vasthouden aan de eis dat de relaties pas kunnen worden genormaliseerd als de Palestijnse regering onverkort en in duidelijke bewoordingen Israël erkent en terrorisme afzweert.

Naast de beëindiging of afzwakking van de internationale boycot moet de nieuwe Palestijnse regering in de Gazastrook ervoor zorgen dat de militante leden van Hamas en Fatah het bestand dat zij hebben gesloten, respecteren. Dat is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken Hani Kawasmi, die verantwoordelijk wordt voor de reorganisatie van de verschillende inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Deze diensten, met tienduizenden agenten of soldaten, zijn verweven met de gewapende vleugels van de verschillende bewegingen. Een duidelijk plan voor de reorganisatie van de veiligheidsdiensten, die door Hamas en Fatah worden gedomineerd en het verlengstuk zijn van invloedrijke clanleiders, ontbreekt in het regeerakkoord.

Kawasmi, leider van een prominente familie en geen lid van Hamas of Fatah, moet grotendeels zijn eigen koers varen in het explosieve Gaza. Of de boycot wel of niet wordt beëindigd en het economische isolement van de 1,4 miljoen Palestijnen in de Strook van Gaza wordt doorbroken, is daarbij van doorslaggevende invloed.