Hoe Hans Dorrestijn zich op late leeftijd tot vogelkijken bekeerde

Kester Freriks las Dorrestijns Vogelgids en ging met de auteur vogelen op de Veluwe. „Ik heb het bierglas verruild voor de verrekijker.”

„Hans, een ijsvogel, daar, vlak boven je...! Nu is hij weg.” Het is helemaal een scène uit het boek Dorrestijns Vogelgids. Vogelkenner, zanger van het mooie droeve lied, cabaretier en ‘montere misantroop’ Dorrestijn heeft een Vogelgids geschreven die onder ernstige vogelaars allesbehalve als een veldgids mag gelden. Het gaat over zijn slechte ogen, waardoor hij altijd een snelle vogel mist.

Over zijn eerste verrekijker die eerder een ‘leesbril’ was en natuurlijk over het huwelijksleven, het niet-meer drinken in de kroeg, zijn ex, over poëzie en vogels en een ontklede dame op de derde verdieping die wel zo mooi is als een Gele kwikstaart.

Dichter Tom van Deel en dichteres Ida Gerhardt schreven een bundel met een vogelnaam erin, namelijk Recht onder de merels en De slechtvalk.

Verder is het karig gesteld met dichters en vogels: ze weten er eenvoudigweg niets van en ze verwarren gerust lijster met nachtegaal. Met Dorrestijns Vogelgids maakt de vogel een terechte rentree in de literatuur.

stilstaande vogels

We staan niet ver van Dorrestijns woonplaats Bennekom aan het Valleikanaal. De Grift heet het stuk ondergelopen land hier waar het wemelt van de vogels. We kijken uit op de glooiing van de Veluwezoom. Het is een fraaie lentedag met veel blauw in de lucht en helder zicht. Genoemde ijsvogel blonk iriserend ultramarijn in de zonnestralen.

Dorrestijn staat gewapend met zijn Zeiss 10 x 40 verrekijker tussen het riet en neemt slobeenden waar. „Ik houd van stilstaande vogels”, zegt hij. „Dan heb ik de tijd om ze te bestuderen. Wacht even... zijn dat nu krakeenden daar links van dat groepje meeuwen of is het een smient? Misschien vrouwtjes, want ze hebben geen kleur... Luister, is dat de tjiftaf?”

Ik stel een wedervraag: „Ik hoor een hoog miauwen, welke vogel is dat?”

Hans Dorrestijn luistert scherp en antwoordt meteen: „ De buizerd.”

Dorrestijn is geslaagd. Maar de ijsvogel heeft hij gemist. Dorrestijn schiet vol enthousiasme: „Vogels zijn zo mooi, dat hebben jonge meisjes nou ook. Als ik ze zie, raak ik ontroerd. Je kunt wel zeggen dat er zoveel over mijn ex en ander leed in mijn Vogelgids staat, maar vergeet niet dat ook de vogelwereld tjokvol exen zit en dat de heggemus, dat lieve zangertje, hartstikke polygaam is. Dat geldt ook voor de pimpelmees. Vogels zitten misschien dan wel niet in de kroeg, maar ze vinden het wel fijn samen aan zo'n waterplas te staan. Kijk eens, waarom zouden die spreeuwen nou toch tussen de kieviten zitten? De Vogelgids van Hans Dorrestijn is voorbeeldig uitgegeven met prachtige foto's van Birdpix.nl. De alfabetische ordening twist met de gangbare wetenschappelijk verantwoorde taxonomische indeling die begint met de zeeduikers en eindigt met de zangers. Verwacht dus niet, zoals in bekende veldgidsen, de beschrijving van vorm, kleur, vlieggedrag, zang en roep, voorkomen, bijzondere kenmerken, nog meer opvallende kenmerken en Latijnse namen. Hans Dorrestijn schrijft onder het lemma Cirlgors bijvoorbeeld uitvoerig over een weekeinde met een nieuwe geliefde en alle Dorrestijniaanse rampzaligheden vandien. En de ijsvogel krijgt een gedicht toebedeeld met onsterfelijk regels als: ‘Op foto's wekt de IJsvogel een verkeerde indruk:/ ijl en damesachtig als een Kolibrie./ In het echt is hij schitterend azuurblauw vuurwerk,/ maar veel robuuster dan je hem ooit ziet afgebeeld./ Een gezonde stevige vliegenier./ Absoluut geen bibliotheekvogel.’

De vogelliefde en -kennis van Dorrestijn gaat terug tot in zijn kinderjaren: „Ik ben altijd een leek gebleven”, verduidelijkt hij. „Ik had gerust een beroemd ornitholoog kunnen zijn, maar ik heb er niet hard genoeg voor gestudeerd”. Openhartig schrijft hij in zijn Vogelgids over de bekering tot de vogelarij: „Vroeger was ik leuk. Toen schreef ik over drank en dronkenschap, over mijn ongelukkige huwelijk, over seks en het gebrek daaraan. Het bierglas ruimde het veld voor de verrekijker, de kastelein werd vervangen door de ornitholoog en de kater werd verslagen door Wintertaling en Appelvink”.We blijven nog lang wachten op de IJsvogel, maar die laat zich niet meer zien. Hans Dorrestijn, berustend: „Hij is ook veel te mooi om zich twee keer te laten zien.”

Dorrestijns Vogelgids. Uitg. Nijgh & Van Ditmar. Prijs €24,90.