Conflicten Afrika hebben vaak tribaal karakter

Afrikanist en islamoloog Ali Mazrui voorziet in het interview in M van 3 maart een sleutelrol voor vrouwen bij de ontwikkeling van Afrika.

Inderdaad, steeds meer vrouwen vervullen in Afrika een leidersrol. De inspanningen om het lot van vrouwen te verbeteren hebben blijkbaar effect. De sleutelrol wordt echter nog steeds slechts mondjesmaat ingevuld, omdat de sleutel voor de meeste vrouwen onbereikbaar blijft. De vrouw neemt in veel Afrikaanse landen zowel cultureel als religieus een tweederangs positie in. Cijfers tonen aan dat de toegang tot onderwijs voor meisjes in veel landen lager is dan voor jongens. Onderwijs is van groot belang voor de ontwikkeling. Zolang de positie van de Afrikaanse vrouwen niet verder verbetert zal de ontwikkeling daarom nagenoeg aan Afrika voorbijgaan.

Mazrui geeft hoog op over het niveau van religieuze verdraagzaamheid van de inheemse godsdiensten in Afrika, in tegenstelling tot meer competitieve religies als christendom en islam. De denkfout die hij maakt is dat conflicten in Afrika zich afspelen langs religieuze scheidslijnen. Dat is slechts indirect waar. De meeste conflicten hebben een tribaal karakter. De oorsprong daarvan ligt in de tijd van het kolonialisme. Toen zijn zowel volkeren over verschillende landen verspreid als strijdende stammen binnen landsgrenzen tot elkaar veroordeeld. Dat `competitieve religies` (christendom en islam) zich eveneens langs tribale lijn hebben verspreid, wil niet zeggen dat er in Afrika voornamelijk sprake is van religieuze conflicten. Het blijft vooral een strijd tussen volkeren.

De positie die de Verenigde Staten innemen verdient in dit kader wel speciale aandacht. Mazrui waarschuwt terecht voor de Amerikaanse politiek in Afrika, waarbij vervreemding en radicalisering tussen christenen en moslims worden bevorderd. De VS dreigen met deze politiek te veroorzaken dat sluimerende tribale conflicten worden aangewakkerd en daarmee doelbewust (burger)oorlogen in Afrika te veroorzaken.