Politieke pacten om restzetels senaat

Politieke partijen zijn onderling afspraken aan het maken om met diverse lijstverbindingen de restzetels in de Eerste Kamer zo gunstig mogelijk te verdelen.

Zo overwegen CDA, ChristenUnie en SGP, eventueel met de PvdA erbij, een brede lijstverbinding aan te gaan. Datzelfde geldt voor de VVD, D66 en de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF), een eenkoppige fractie van provinciale partijen. Hoewel dit verdelingsproces geoorloofd is, meent fractievoorzitter Egbert Schuurman (ChristenUnie) dat het in wezen ondemocratisch is. Zijn collega Uri Rosenthal (VVD) heeft het over „regenteske rekenarij”, maar zegt geen keus te hebben en er derhalve ook aan mee te werken.

De verdeling van restzetels is van groot politiek belang, omdat de coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie maar een kleine meerderheid in de senaat lijkt te halen. Formeel beslissen de leden van de Provinciale Staten op 29 mei op basis van de verkiezingsuitslag van 7 maart over de verdeling van de 75 zetels in de Eerste Kamer.

Maar omdat er restzetels te verdelen zijn, ligt de samenstelling van de senaat nog lang niet vast. CDA, ChristenUnie en SGP vormden bij de vorige verkiezingen in 2003 een lijstverbinding. Als de PvdA zich daarbij zou aansluiten, kan de VVD volgens berekeningen een extra zetel verliezen aan de ChristenUnie. De VVD praat met D66 en de Onafhankelijke Senaatsfractie, maar die twee partijen gaan mogelijk een verbinding aan met de Partij voor de Dieren.

Lijstverbindingen komen ook bij Tweede Kamerverkiezingen voor, maar daar wordt voorafgaand aan de verkiezingen over besloten. Senator Rosenthal heeft bezwaren tegen de gang van zaken, maar, zegt hij, „je moet eraan meedoen om niet aan het kortste eind te trekken”. Hij neigt naar het standpunt dat de Eerste Kamer direct gekozen wordt en de regio’s vertegenwoordigt. Zijn collega Schuurman (ChristenUnie) is voor directe senaatsverkiezingen.

Volgens een woordvoerder van de SGP heeft die partij vroeger ook afspraken met het CDA en de ChristenUnie gemaakt om de gunstigste uitkomst bij de verkiezingen te bereiken. Zo weegt de stem van een Statenlid in Zuid-Holland veel zwaarder dan de stem van een collega in Drenthe. „We zijn daarom gaan plussen en minnen”, aldus de woordvoerder. „Het kan gebeuren dat een CDA’er op de ChristenUnie stemt, of iemand van de ChristenUnie op de SGP. Daar beslissen de rekenmeesters over.” Volgens hoogleraar staatsrecht Elzinga heeft elke partij wel iemand „die gaat zitten rekenen”.

Zetels: pagina 3