Verzet ondanks verbod Mugabe

Leden van oppositie en vakbonden in Zimbabwe worden zwaar mishandeld door de politie. Toch organiseren ze stakingen. „Wij, de arbeiders, kunnen niet anders.”

Zoetermeer, 15 maart. - De Zimbabweaanse oppositieleider Morgan Tsvangirai hield een breuk in zijn schedel over aan zijn verblijf in een politiecel. Van Lovemore Madhuku, de leider van een organisatie die streeft naar een nieuwe grondwet, werd de hand gebroken. Grace Kwinje van oppositiepartij MDC mist een deel van haar oor. Tijdens de protestbijeenkomst afgelopen zondag werden 49 mensen het ziekenhuis in geslagen. De methoden van de Zimbabweaanse politie zijn niet zachtzinnig.

De ‘andere’ Lovemore van de Zimbabweaanse oppositie – Lovemore Matombo, voorzitter van de vakcentrale ZCTU (Zimbabwe Congress of Trade Unions) heeft het aan den lijve meegemaakt. Bij demonstraties afgelopen 13 september, tegen de armoede in het zuidelijk Afrikaanse land, werd Matombo samen met vijftien andere vakbondsleiders gearresteerd en zwaar mishandeld. Anderen kregen doodsbedreigingen. Precies zoals dat is gebeurd met Tsvangirai.

„Ik lag op de grond, en het slaan en schoppen ging maar door. Twintig, vijfentwintig minuten sloegen ze aan één stuk door, ik dacht dat ik dood zou gaan”, vertelt Matombo, eigenlijk tamelijk monter. Maar het is een grimmige vrolijkheid. „Velen van ons zijn gemarteld. De schenen van een collega zijn gebroken; hij is permanent invalide.”

Yes, you will be thoroughly beaten, zei Mugabe dreigend, na de confrontatie met de vakbonden – wie zich tegen mijn regime keert kan op een flink pak rammel rekenen. En dat hebben de oppositieleden ook zondag gemerkt. Matombo zegt over de agressieve methoden van Zimbabweaanse politie: „Degenen die echt hard slaan, worden voor bepaalde klusjes ingehuurd, zoals het neerslaan van demonstraties. Dat zijn niet de reguliere politiemensen.”

Matombo was vorige week kort op bezoek in Nederland om Europese vakorganisaties en politici op de hoogte te brengen van de crisis in zijn land. Over de hele linie is alles in Zimbabwe aan het verslechteren, stelt hij vast, en zijn er geen tekenen van verbetering.

De ervaren vakbondsman, ook leider van de ambtenarenvakbond, somt het rijtje nog maar eens op: de inflatie van 1600 procent („En economen voorspellen dat dat tegen het einde van het jaar naar 4000 procent zal gaan.”); de werkloosheid van 85 procent en een krimpende economie die verder achteruitgaat naar 40 procent negatieve groei. „Er is geen land ter wereld waar de economie zo hard krimpt en dat zo’n scherp stijgende inflatie heeft als Zimbabwe.”

Maar liefst 90 procent van de inwoners leeft onder de armoedegrens, zegt hij. „Dus ja, er is economische ellende. De dokters die vorige week weer aan het werk togen na een staking van twee maanden, deden dat alleen omdat ze geen geld meer hadden. Inmiddels zijn ook de universiteitsdocenten in staking gegaan, omdat ook hun salarissen onder de armoedegrens waren gedoken.”

Ondanks de kans op een nieuw pak slaag maken de vakbonden zich op voor nieuwe protestbijeenkomsten. Voor 3 en 4 april wordt een landelijke staking voorbereid. „We hebben de regering tot het einde van de maand gegeven om tekenen te laten zien van good governance”, zegt Matombo. „En zij moet respect voor mensenrechten tonen.” De landelijke staking moet de basis vormen van een hele serie stakingen. „In april zullen we staken, in mei gaan we een week lang staken, in juni twee weken. Iedereen zal meedoen”, zegt de vakbondsman hoopvol.

De regering-Mugabe heeft al laten weten wat ze vindt van het ‘ultimatum’ van de vakbonden. In een overval op het ZCTU-kantoor in Harare, afgelopen dinsdag, is het materiaal ter voorbereiding van de staking meegenomen.

Het is dan ook de vraag of de regering onder de indruk zal zijn van de stakingen. „De regering van Zimbabwe heeft het ons verboden te staken, maar wij, de arbeiders van Zimbabwe, hebben geen andere keus. Nu zijn bijvoorbeeld leden van de lerarenvakbond gearresteerd, de hoofdredacteur van ons blad The Worker zit vast. We moeten demonstreren en staken totdat aan onze eisen wordt voldaan. We willen slechts dat ze mensenrechten respecteren. ”