Huizencrisis reikt tot over oceaan

Op de Amerikaanse markt voor risicovolle hypotheken woedt een crisis.

Dit kan grote gevolgen hebben voor de economie, ook voor die in Europa.

Hoe gevaarlijk is de crisis op de Amerikaanse hypotheekmarkt? De effecten zijn al te merken op het Damrak. In reactie op het nieuws uit Amerika sloot de AEX gistermiddag ruim 2 procent lager.

In de afgelopen weken raakten tal van hypotheekbanken in de VS in de problemen omdat steeds meer – vooral arme – Amerikanen hun rente en aflossing niet meer kunnen betalen. Sinds eergisteren dreigt de op één na grootste verstrekker van risicovolle hypotheken, New Century, om te vallen.

De moeilijkheden komen op een heikel moment. De Amerikaanse economie verliest in snel tempo vaart. Vooralsnog is de algemene verwachting dat er een ‘zachte landing’ zal volgen, waarbij de economische groei tijdelijk afneemt om daarna weer aan te trekken. Maar niemand minder dan oud-centrale bankier Alan Greenspan zaaide twee weken geleden paniek op de financiële markten door zijn schatting dat de kans op een recessie dit jaar is opgelopen tot een derde.

De huizenmarkt is daarbij cruciaal. Amerikanen hebben hun reële inkomen de afgelopen jaren niet of nauwelijks zien stijgen, en ze sparen al helemaal niet meer. De enige manier om de huishoudelijke bestedingen toch op te voeren kwam van een groeiend krediet. En hun stijgende prijs maakte huizen daarvoor het perfecte onderpand. Aan die stijging is nu een einde gekomen, en dat heeft repercussies voor de gehele woningmarkt. De verkoop van nieuwe woningen is een vijfde lager dan een jaar geleden. De nieuwbouw van woningen ligt 40 procent lager dan vorig jaar.

Eén van de gevolgen is dat van de Amerikanen met een ‘risicohypotheek’ met variabele rente 14 procent de hypotheeklasten niet meer kan betalen. Maar ook voor de meest kredietwaardige huizenbezitters is het percentage al opgelopen naar 3,4. Executieverkopen zetten extra druk op de wankele huizenprijzen.

Hoe groot het effect zal zijn op de economie, is nog onbekend. Vermogenseffecten vanuit de huizenmarkt kunnen fors zijn. Bovendien kan de hypotheekcrisis ertoe leiden dat nieuw krediet moeilijker te krijgen is voor een veel grotere groep Amerikanen. Dan is er nog het effect op het algemene vertrouwen in de economie, en kan de bouwsector zelf ook nog in crisis raken. Onlangs publiceerde Home Depot, de grootste doe-het-zelfketen, een winstdaling van 30 procent.

Met het stokken van de huizenprijzen raakt de laatste batterij voor het opvoeren van de uitgaven dus leeg. Begin deze week werd bekend dat de detailhandelsverkopen in de VS nauwelijks zijn gestegen. Gecorrigeerd voor inflatie zijn ze zelfs gedaald. Consumentenbestedingen zijn goed voor zo’n zestig procent van het bruto binnenlands product. Als daar geen groei in zit, dan stokt de groei van de gehele economie.

Dat wil nog niet zeggen dat een Amerikaanse recessie onvermijdelijk is. Bepalend is in hoeverre de woning- en hypotheekcrisis voortwoekert. De centrale banken verlaagden in het verleden snel de officiële rente, nu 5,25 procent, als zich economisch onheil aandiende. Het is de vraag of dat nu ook kan. De inflatie in de VS bedroeg in januari, geschoond voor energie en voedingsmiddelen, 2,7 procent. Dat is aan de hoge kant, en geeft weinig ruimte voor een renteverlaging. Morgen zal op de beurs dan ook met spanning worden gewacht op het inflatiecijfer over februari.

Voor Europeanen is de vraag in hoeverre een forse groeivertraging of zelfs een recessie in de VS hier voelbaar zal zijn. Nu is er nog weinig reden tot zorg: de Europese economie is een periode ingegaan waarin ze voorlopig kan leunen op eigen binnenlandse dynamiek. Dat neemt niet weg dat de VS nog steeds de leidende economie zijn in de wereld. Als de huizenmarkt daar instort, dan waait het stof ongetwijfeld de oceaan over.

Een stuk van de Amerikaanse Centrale Bank over de gevaren van risicovolle hypotheken is te lezen op federalreserve.gov/boarddocs/Speeches/2004/20040521/