Grote radarstations jagen vleermuizen op de vlucht

Vleermuizen worden afgeschrikt door radarsignalen. Daardoor is het mogelijk de grote hoeveelheid dodelijke botsingen tussen vleermuizen en windmolens te verminderen. Dat blijkt uit veldonderzoek aan het voorkomen van vleermuizen in de buurt van radarstations. Voorlopige resultaten worden beschreven in het maartnummer van het vrij toegankelijke internet-tijdschrift Plos ONE .

Barry Nicholls en Paul Racey van de universiteit van Aberdeen onderzochten het effect van radar op vleermuizen in Schotland tussen juni en september 2006. Daar was al eerder de indruk ontstaan dat rond grote radarstations voor luchtverkeersgeleiding weinig vleermuizen voorkomen. In een aantal representatieve nachten is het effect nader onderzocht in de omgeving van tien radarstations, waaronder ook weerstations. Die geven radarpulsen af in het frequentiegebied van 1 tot 4 gigahertz. De veldsterkte rond de stations werd ‘hoog’ genoemd als hij meer dan 2 volt per meter was. De aanwezigheid van vleermuizen werd automatisch geregistreerd met apparatuur die reageert op de hoge tonen van hun echolocatie (rond 50 kilohertz). Er werden overigens bijna uitsluitend gewone en kleine dwergvleermuizen (Pipistrellus pipistrellus en P. pygmaeus) waargenomen. Onmiskenbaar vielen de tellingen lager uit bij een veldsterkte van 2 V/m of meer (binnen een straal van 200 meter rond de stations). Tot een afstand van 400 meter was er een duidelijk effect, al wisselde dat per radartype.

Hoe het radareffect verklaard moet worden staat nog niet vast. Er zijn twee aantrekkelijke hypothesen. Zeker is dat radarpulsen van genoemde frequentie en energie warmte ontwikkelen in de huid van dieren en mogelijk wordt die waargenomen. Ook is aangetoond dat de radarsignalen door snelle temperatuureffecten in de kop van de diertjes voor de vleermuizen hoorbaar worden. Ze verstoren misschien de echolocatie.

De onderzoekers hopen het radareffect te gebruiken om vleermuizen te beschermen tegen windmolens die duizenden slachtoffers maken.