Gezond en goedkoop is niet genoeg

Parkeer je auto aan de rand van de stad en ga verder fietsen. Een mooi idee. Maar in Amsterdam is het vooralsnog geen succes. Ook omdat bijna niemand ervan op de hoogte is. „Ze hebben het laten versloffen.”

„Kunnen we een fiets pakken?”, vraagt Monique van der Voort aan de balie van de parkeergarage onder het Olympisch Stadion in Amsterdam. Hier kun je niet alleen je auto parkeren om vervolgens gratis met tram of bus naar het centrum van de stad te reizen, je kunt in plaats van zo’n kaartje ook een fiets krijgen. „We gaan lekker shoppen”, zegt Monique van der Voort, die samen met haar zoon Sander Kunst en diens kameraad Matthieu van der Meer een „dagje Amsterdam” doet, de stad waar zij vroeger heeft gewoond.

Het concept heet Park & Bike en is bedoeld om het autoverkeer in de binnenstad te beperken. Parkeren en gratis fietsen is in Amsterdam behalve bij het Olympisch Stadion ook mogelijk op het parkeerterrein Sloterdijk, naast het NS-station. Ook andere steden zoals Groningen en Den Haag hebben kleinschalige voorzieningen of hebben plannen daarvoor, zo werd onlangs gemeld in het blad Verkeerskunde.

Het is een nieuwe poging om automobilisten uit de steden weg te houden. „De autoreiziger stuit in veel binnensteden op congestie en dichtgeslibde toevoerwegen. Ook het vinden van een (goedkope) parkeerplaats is niet altijd eenvoudig. Bovendien heeft het autogebruik in binnensteden negatieve externe effecten, zoals milieuvervuiling en onveiligheid.” De fiets is veelal aantrekkelijker dan tram of bus die niet overal komen en „doordat er geen wachttijden zijn en hij de reiziger op de precieze eindbestemming brengt”, aldus het artikel.

Werkt het ook? In Amsterdam nauwelijks, zo blijkt. De beheerder bij het Olympisch Stadion heeft rond het middaguur slechts vier fietsen mogen uitlenen. Acht fietsen waren de afgelopen dagen uitgeleend maar zijn nog niet teruggebracht. Een groot aantal fietsen is de afgelopen jaren gestolen. En de tien resterende fietsen zijn allemaal kapot. De sleuteltjes hangen aan de muur met kaartjes zoals Trapper kapot. Zodat Monique van der Voort géén fiets krijgt, maar met een gratis tramkaartje genoegen moet nemen. „De fietsenmaker is nog niet langs geweest”, zegt de beheerder verontschuldigend.

De belangstelling voor Park & Bike is klein. Honderden automobilisten vragen elke dag om het gratis tramkaartje, maar talen niet naar fietsen. Áls ze er al van weten, want vrijwel nergens wordt bezoekers op deze mogelijkheid attent gemaakt. Alleen op een kleine folder staat er één tussenzin over. Bij treinstation Sloterdijk is het niet veel beter. In drie rekken is plaats voor achttien fietsen. Daarvan zijn acht fietsen in reparatie. Van de resterende tien fietsen is er vanmorgen geen enkele gebruikt. „In het weekeinde komen er weleens toeristen”, zegt de beheerder schouderophalend. Zijn collega: „We zitten hier tussen de industrie en redelijk ver weg van het centrum. De mensen pakken liever de trein.”

De Fietsersbond is teleurgesteld over de bevindingen van deze krant. „Ze hebben het in Amsterdam laten versloffen”, zegt een woordvoerder. Park & Bike is op zichzelf een „goed concept”. Op treinstations wordt veelvuldig gebruik gemaakt van zogeheten ov-fietsen, dus dat zou in transferia en parkeergarages óók moeten kunnen. „Een fiets is snel en handig. Je komt ermee van deur tot deur. Het is gezond. En het geeft je anders dan het openbaar vervoer een onafhankelijk gevoel”, aldus de woordvoerder van de Fietsersbond.

Des te spijtiger dat een gemeente als Amsterdam dit product niet „goed in de markt zet”, aldus de Fietsersbond. „Mensen weten helemaal niet dat dit bestaat. Er wordt nauwelijks reclame voor gemaakt. Als dat wel gebeurt, dan is het een zeer kansrijk idee”, aldus de bond.

In Amsterdam werd vorig jaar ruim 4.400 keer een fiets uitgeleend, een stijging van 10 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Van een stijgende trend is in de praktijk echter weinig te merken. Met name de fietsenstalling onder het Olympisch Stadion kan aantrekkelijk zijn voor de duizenden werknemers van de kantoren op de Zuidas en het VU Medisch Centrum en de universiteitsgebouwen. Die laten het massaal afweten. „De bedrijven komen de mensen met pendelbusjes ophalen”, zegt de beheerder.

Verkeerskundige Arnoud van de Vrugt, die op het project Park & Bike is afgestudeerd, zegt verrast te zijn door de lage aantallen fietsen in Amsterdam. „Mij was iets anders verteld.” Hij verwacht dat de vraag naar deze vervoersvorm de komende jaren zal aantrekken. „Het is een pril concept. Er moet bekendheid aan worden gegeven.”

De gemeente Amsterdam belooft beterschap. „Ik erken dat we op dit moment een sneu aanbod hebben”, zegt Karin van der Linden van de afdeling Parkeergebouwen. „Om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren is de fiets absoluut een onderwerp. Het gebruik van transferia in Amsterdam groeit sterk, vorig jaar met 25 procent. De fiets blijft achter. Ik ga hier zéker iets aan doen. Het staat op mijn hitlist.”