Gedanste strijd van een transseksueel

Theater. Vanessa/Swan Lake: Kijk mama, ik dans. Gezien 12/3 Kruithuis Groningen. Tournee t/m 2008. www.fransbrood.com

Haar levensverhaal is zo overweldigend dat het drama in het theater altijd zal verbleken: ex-prostituee, danseuse, actrice, schrijfster en chambre d’hôte-houdster Vanessa van Durme (58) begon haar leven als man. Geboren in het verkeerde lichaam ging de Vlaamse een overlevingsstrijd aan tegen eenzaamheid, vervreemding en verdriet. Van Durme vertelde haar levensverhaal in Kijk mama, ik dans: ’s lands bekendste transseksueel. Bekend was ze vooral geworden toen de Vlaamse (dans)theatermaker Alain Platel van Les Ballets C de la B voor haar een glorieuze moederrol creëerde in Allemaal Indiaan (2000). Ze is een vaste verschijning geworden in serieuze Vlaamse tv-programma’s en haar solo, haar getheatraliseerde levensverhaal verovert de internationale podia.

Met haar intens doorleefde gezicht en gekleed in een roze onderjurk heeft Van Durme niet meer decor nodig dan een formica keukentafel, een jongens- en een meisjespop die symbool staan voor haar heden en verleden. De verhalen in Kijk mama, ik dans zijn pijnlijk, hilarisch, dagelijks en groot, strijdlustig en altijd aangrijpend. Als klein jongetje wilde ze later zwanenmeren dansen in plaats van branden blussen. Tijdens de militaire dienst probeerde ze afgekeurd te worden door te zeggen dat ze manziek was: „Het kan zomaar gebeuren dat ik het hele peloton pijp”. Ze werd goedgekeurd. Ze vraagt God bozig waarom hij haar twee mensen laat zijn.

Na een mannelijk leven vol hoererij en travestieshows, trouwt ze als vrouw met een Nederlander. Ze zijn lang gelukkig samen. In het stuk fungeert de liefde, vooral de moederliefde, als rode draad. Van Durmes moeder hield ondanks haar eigen verdriet, onvoorwaardelijk van haar kind.

Regisseur Frank Van Laecke en Vanessa houden de voorstelling prachtig klein, ritmisch en intiem, scenografisch sober. In zijn optimistische ondertoon is het typisch Vlaams: met veel vechten is het leven maakbaar. Een grotere catharsis bestaat er niet.