Cadeautje aan Iran: een fraaie langbouwer

dolgostroi.jpgDolgostroi heten ze, langbouwers.  Gebouwen waaraan ooit werd begonnen tot het geld op raakte, de oorlog uitbrak, het vijfjarenplan werd gewijzigd, iemand de bakstenen stal. 

Daarna staan zo’n fabriek, lanceerbasis of datsja jarenlang  onafgemaakt in het veld. De wind loeit door de holle ramen, dronkenlappen stoken vuurtjes op het kale beton. Tot, volslagen onverwachts, tien jaar na dato, een bouwploeg op de stoep staat om de zaak af te maken. Hoewel ook ditmaal  het geld plots kan opraken, de oorlog uitbreekt …

De Sovjets waren de kampioenen van de dolgostroi, hun systeem werkte chaos in de hand. Maar ook democraten kunnen het: jaren na de roebelcrisis van 1998 vond je rond Moskou nog complete dorpen van half-afgebouwde datsja’s. En dan de tsaren. De beroemdste dolgostroi in Moskou is van Catherina de Grote: haar paleis Tsaritsino maken ze nu pas af, 230 jaar na dato. De dolgostroi is van alle tijden; misschien ligt het gewoon aan de wispelturige volksaard van de Russen. 

Gun je bouwproject dus maar niet aan een Russische aannemer, zou je denken. Dat weet nu ook Iran. In 1995 tekenden Teheran en Moskou een contract voor kerncentrale Bushehr. Dat was eigenlijk al een dolgostroi sinds Siemens en Telefunken, die in 1975 het eerste beton stortten, op de vlucht sloegen voor ayatollah Khomeini en Saddam Hussein de zaak nog even kwam bombarderen.  

In 1995 mochten de Russen deze Duitse ruïne afmaken, voor 800 miljoen dollar. Twaalf jaar later tutten ze nog steeds voort. Eerst zou Bushehr in 2001 af zijn, daarna in 2004. Braaf stort Teheran maandelijks 25 miljoen dollar op de rekening van Atomstroiexport, maar het ene technische probleem volgt op het andere en altijd ligt de voltooiing net één stapje achter de horizon. Laaste melding was september 2007; in maart zouden de Russen de eerste brandstofstaven brengen.

NotOpeens legt Moskou de zaak stil. Iran zou niet tijdig betalen en uitstel kan wel eens afstel zijn. Want Moskou maakt zich opeens ook ernstig zorgen of Bushehr niet wordt misbruikt om splijtstof voor een atoombom te produceren. Dat was voorheen kennelijk niet in ze opgekomen. We hebben wel betaald, protesteren de mullah´s. Nietes! Welles! Straks komen ze nog op televisie met giro-afschriften. 

Voor sommige analisten is de zaak helder: Poetin wil het ding gewoon niet afbouwen. Hij heeft veel plezier gehad van zijn Iraanse dolgostroi. Zolang Bushehr in de steigers stond, hield Moskou zowel Washington als Teheran aan het lijntje. Maar maakt men Bushehr af, dan is Washington woedend en Teheran onverschillig.

Gewoon doorbouwen, kameraden. Zo houdt een nette dame zichzelf in de markt: veel flirten, niet tot de daad overgaan. Toch moet Rusland wel denken aan zijn reputatie als leverancier van gevoelige technologie aan verdachte landen. En tijdig evacueren. Want historisch gezien weten Iraniërs evengoed raad met een Russische als met een Amerikaanse ambassade wanneer ze echt kwaad zijn.