‘We kijken toe hoe het regime instort’

Voor een verboden organisatie opereert de Moslimbroederschap in Egypte opmerkelijk openlijk. Kaderleden worden opgepakt, maar het leiderschap komt op kantoor bijeen voor de wekelijkse besprekingen.

Kairo, 14 maart. - Mohammed Mahdi Akef gaat voor in het middaggebed. De leider van de Egyptische Moslimbroederschap en andere leden van de zestienkoppige bestuursraad komen wekelijks in Kairo bijeen in een bescheiden kantoor met uitzicht op de Nijl. Een sticker op de deur op de eerste verdieping van het appartementsgebouw meldt dat dit het hoofdkwartier is van de verboden maar grootste oppositiebeweging van Egypte.

„Wij vormen de enige werkelijke bedreiging voor dit corrupte en verrotte regime”, zegt Akef even later tijdens een gesprek in zijn kamer. „Daarom is de nieuwe strafcampagne tegen ons gelanceerd.” Hij reageert gelaten op de golf van arrestaties onder zijn aanhangers. „Ze proberen ons tot geweld aan te zetten, maar we gaan de confrontatie niet aan. We weten dat het regime onmiddellijk een enorme politiemacht op ons los zal laten.”

Haast dagelijks worden Moslimbroeders van hun bed gelicht. Officiële cijfers zijn niet bekend, maar in enkele maanden tijd zijn er zeker meer dan 300 gevangen gezet. Enkele tientallen broeders zijn naar het militaire tribunaal verwezen nadat de civiele rechter geen reden had gezien voor vervolging. Onder hen bevinden zich 29 succesvolle zakenlieden die behoren tot het topkader. Hun bankrekeningen zijn bevroren en bedrijven onder staatsbeheer geplaatst op verdenking van witwassen en het financieren van een illegale organisatie. Daarmee heeft de staat de hand gelegd op naar schatting een half miljard Egyptische pond (70 miljoen euro).

De jacht op het geld wordt gezien als een nieuwe tactiek van de regering. De zakenlieden worden ervan verdacht financiers van de Moslimbroederschap te zijn. Maar Akef bestrijdt een direct verband. „Onze activiteiten worden betaald uit de donaties van al onze leden.”

De Moslimbroederschap werd in 1928 opgericht en werd in 1954 verboden. De beweging wordt echter onder strikte beperkingen getolereerd. In de jaren zeventig zwoer het leiderschap geweld binnen Egypte af, maar wereldwijd is de beweging inspiratiebron geweest voor militante islamitische bewegingen zoals het Palestijnse Hamas. Dankzij hun organisatorische vaardigheden en liefdadigheidsprojecten en wegens het falende regeringsbeleid hebben de Moslimbroeders zich in de hele Egyptische maatschappij genesteld.

De Moslimbroederschap propageert een staatsinrichting op islamitische grondslag, maar Akef verwerpt de suggestie dat dit zal leiden tot religieuze dictatuur. „Ik heb altijd gezegd dat niemand Egypte kan regeren zonder andere politieke krachten erbij te betrekken.” Hij heeft geen begrip voor wantrouwen in het Westen. „We hebben onze standpunten op papier gezet en iedereen kan dat lezen”, zegt hij verwijzend naar de website ikhwanweb.info.com. „We geloven in dezelfde universele waarden als Europa. We delen de meeste principes met het Westen, maar we zijn tegen het Amerikaanse beleid in het Midden-Oosten.”

De noodtoestand die al meer dan 25 jaar in Egypte van kracht is, biedt de regering alle mogelijkheid de Moslimbroederschap aan te pakken, en dat heeft zij altijd ook gedaan. Maar sinds enkele maanden is een ongekend harde campagne aan de gang.

Daarmee is een einde gekomen aan een kortstondig gedoogbeleid. Onder Amerikaanse druk om te democratiseren stond het regime Moslimbroeders toe om als onafhankelijke kandidaten deel te nemen aan de parlementsverkiezingen van eind 2005. Onder de gezamenlijke leus ‘islam is de oplossing’ konden ze vrijuit campagne voeren. Ondanks intimidatie en fraude op de verkiezingsdagen zelf won de helft van de gekandideerde Moslimbroeders een zetel, 20 procent van het totaal van 454.

Net als veel anderen meent Akef dat de 78 jaar oude president Hosni Mubarak nu de weg vrijmaakt om door zijn zoon Gamal te worden opgevolgd. Het regime zou op alle mogelijke manieren proberen te voorkomen dat de Moslimbroederschap een kandidaat kan nomineren voor toekomstige presidentsverkiezingen.

Zo worden grondwetswijzigingen die de regering aan het parlement heeft gepresenteerd, voorgesteld als verdere democratisering. Maar volgens de Broederschap, die fel tegen is, zijn ze bedoeld om de macht verder te monopoliseren. Onafhankelijke rechters zullen bijvoorbeeld niet meer toezien op het verloop van verkiezingen. Juist de rechters stelden ernstige incidenten tijdens de parlementsverkiezingen van 2005 aan de kaak.

Ook brengt Akef de campagne in verband met de verkiezingen voor het Hogerhuis in april. Onder de gearresteerde Moslimbroeders is een aantal dat zich hiervoor verkiesbaar had willen stellen. In principe is deze consultatieve raad van weinig belang, maar een onafhankelijke presidentskandidaat kan alleen genomineerd worden met de steun van ten minste 25 afgevaardigden van het Hogerhuis en 160 gemeenteraadsleden. De gemeenteraadsverkiezingen werden vorig jaar voor onbepaalde tijd uitgesteld.

„Ze willen iedereen uitsluiten die een bedreiging vormt voor de president en in alle eerlijkheid is de Moslimbroederschap de enige belangrijke politieke kracht op de straat in Egypte”, zegt Akef. „Ze zochten gewoon een excuus om ons uit te schakelen en dat hebben ze gevonden.” Dat was een protestactie bij de islamitische Al-Azhar universiteit in Kairo op 10 december. Enkele tientallen studenten die tot de Moslimbroederschap behoren paradeerden in militiekleding en demonstreerden gevechtsoefeningen.

Staatskranten schrijven nu dat de Moslimbroederschap zich opmaakt voor gewapend verzet om chaos te scheppen en uiteindelijk een islamitisch kalifaat op te zetten. „Het is onzin. Die studentenparade wordt al jaren gehouden en er was eerder nooit een probleem”, aldus Akef.

Mubarak lanceerde in diezelfde staatskranten een uitzonderlijke directe aanval op de Moslimbroederschap. Hij noemde haar een „gevaar voor de staatsveiligheid” en waarschuwde dat de economie ernstige schade zou leiden als ze aan de macht zou komen. Buitenlandse investeerders zouden vluchten en de werkloosheid zou toenemen. „Egypte zal volledig geïsoleerd raken van de rest van de wereld”, aldus de president die doorgaans geen woorden vuil maakt aan de oppositie.

Akef zegt dat Washington opdracht heeft gegeven voor de campagne. Hij verwerpt de andere veel gehoorde analyse, dat het regime zich bevrijd voelt van de Amerikaanse bemoeienis omdat de Verenigde Staten gepreoccupeerd zijn met Irak, Afghanistan en andere problemen. „Laten we eerlijk zijn, ze proberen toch overal in de wereld moslims tegen elkaar op te zetten. Ze hebben de wereldwijde opkomst van fundamentalisten gezien en zijn daartegen ten strijde getrokken.”

Akef zegt zijn aanhang onder controle te hebben. „Ik kan niet instaan voor elk individu, maar de leden weten wat er van hen verwacht wordt. Het enige dat we moeten doen is geduldig toekijken hoe het regime in elkaar stort.”