Bensaïdi maakt een film zo divers als het internet zelf

WWW: What a Wonderful World. Regie: Faouzi Bensaïdi. Met: Faouzi Bensaïdi, Nezha Rahil, Fatima Attif, Hajar Masdouki, El Mehdi Elaaroubi. In: Rialto, Amsterdam; Filmhuis, Den Haag; Lux, Nijmegen; ’t Hoogt, Utrecht.

Als Jacques Tati anno nu een gangsterfilm in Casablanca zou maken, dan zou die er waarschijnlijk uitzien als WWW: What a Wonderful World, de tweede film van de Marokkaanse regisseur Faouzi Bensaïdi (1967). Zelf speelt hij als de huurmoordenaar Kamel de moderne Monsieur Hulot: een uitgestreken personage dat als gevolg van het filmische associatievermogen van zijn maker als een speelbal tegen de randen van het kader heen en weer stuitert.

In WWW ook letterlijk. Want Bensaïdi houdt van shots en composities die van zijn personages grafische elementen maken. Vaak zie je ze in een topshot van boven gefilmd, als een Pacman-figuurtje op een plattegrond. Of er valt bij een close-up meer dan de helft van hun gezicht van het doek af.

WWW laat een hedendaags, zelden gefilmd Marokko zien. Dat is in de ogen van Bensaïdi een beetje een ontheemd land. Een Marokko dat via het internet contact met de wereld onderhoudt. Waar je je bij Labo Photo Hassan voor achterdoeken van alle Europese hoofdsteden kunt laten fotograferen. Maar dit Marokko staat niet echt in de wereld. Is niet echt ‘world wide’. Binnen de landsgrenzen gaat het er misschien onverwacht contemporain aan toe, maar wie wil reizen moet nog steeds voor veel illegaal geld een vals paspoort kopen en in een bootje in de nacht naar Gibraltar oversteken.

WWW is net zo uitgestrekt en divers als het internet. Terwijl Kamel door de straten van Casablanca dwaalt op zoek naar opdrachten, slachtoffers, tekens en betekenissen, is politieagente Kenza de spil die de wereld bij elkaar houdt. Midden op een plein regelt zij heel stil en precies de verkeersstromen die langs haar heen gaan. Natuurlijk worden die twee (via de omwegen van de moderne media) verliefd op elkaar.

En al die tijd blijft WWW ook nog steeds een gangsterfilm zonder plot. Een beetje zoals de Engelse voorbeelden van het genre Lock, Stock and Two Smoking Barrels en Snatch. Vol stijlwisselingen, muziekjes, terzijdes en commentaarteksten.

Ook Bensaïdi’s film is via beeld, associatie, vorm en stijl gestructureerd. Net als oud en nieuw in zijn stad Casablanca elkaar ontmoeten, zo ontmoeten in zijn film oud en nieuw elkaar, gaan filmische tradities en vernieuwingen geruisloos in elkaar over en maakt hij zich geen seconde druk om Westerse verwachtingspatronen die in Marokkaanse films graag onderdrukte vrouwen en andere misstanden zien. Integendeel: de subplots rond de drie vrouwen in deze film tonen dames die het stadium van de sluier al flink voorbij zijn.