Onrust in Ondiep door ‘relschoppers van buiten’

In het Utrechtse Ondiep braken gisteravond rellen uit met jongeren, nadat de politie een bewoner van de wijk had neergeschoten. ,,Het komt nu zo dichtbij.”

De stoep van de Boerhaavelaan in de Utrechtse volkswijk Ondiep is besmeurd met een zwarte substantie. Het zijn de resten van een auto die hier gisteren uitbrandde, toen ruim tweehonderd jongeren relschoppend door de wijk trokken. Ook het wijkbureau werd in brand gestoken. Vanmorgen heeft de politie twee mannen opgepakt, afkomstig uit Amsterdam en Abcoude. Duidelijk is inmiddels dat de meeste relschoppers van buiten de wijk komen.

Aanleiding voor de rellen was een schietpartij zondagavond waarbij een 54-jarige bewoner door een agent werd neergeschoten. De man zou even daarvoor twee politieagenten met een mes zou hebben bedreigd. Kort daarvoor had hij ruzie gemaakt met een groep jongeren in zijn straat.

De problemen met hangjeugd spelen al langer in de wijk Ondiep, gelegen in het noordwesten van Utrecht. De wijk bestaat uit voor- en net naoorlogse laagbouwwoningen. Meer dan de helft wordt gehuurd. Het is een achterstandsbuurt met weinig groen en veel rommel en vuil. De wijk kwam de afgelopen tien jaar regelmatig negatief in het nieuws.

„Het komt nu zo dichtbij”, zegt bewoonster Wil de Borra (57) vanmorgen. Ze woont tegenover het uitgebrande wijkbureau en komt een kijkje nemen bij de plek van de schietpartij, afgezet met dranghekken. Er liggen bossen bloemen en twee lege blikjes bier. „Ik woon hier nu al 36 jaar, en het wordt steeds erger. Het is niet meer zo veilig. Ik laat mijn hond tegenwoordig om kwart over acht uit, en dan gaat de deur op slot.” De rellen van gisteravond waren het zoveelste incident in de buurt. „Of het nou verveling is? Ik begrijp wel dat jonge gezinnen wegtrekken."

Martin, een stevige kerel van 28 jaar, op een scooter, woont een paar honderd meter verderop, net buiten Ondiep. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant. „Ik vind het een beetje belachelijk”, zegt hij over de rellen van gisteren. Hij praat zacht, in hoog tempo. „Je gaat toch geen auto’s pakken van mensen die er niks mee te maken hebben?”

De vraag is wat de rellen heeft veroorzaakt. Veel inwoners van de wijk klagen over problemen met overlast van hangjongeren. Zij vinden dat ze daarvoor te weinig gehoor vinden bij gemeente en politie. De schietpartij op zondagavond leidde tot veel boosheid in de buurt. „Hoe kan het dat je een man met één schot doodt?”

Maar bij de onlusten van gisteravond waren veel mensen van buiten de wijk betrokken, zo zeggen buurtbewoners. Het zouden onder anderen FC Utrecht-hooligans zijn. „Het zijn echt niet de Ondiepers zelf, en al helemaal niet de familie van de overledene, die willen rust’’, zei een bewoonster gisteravond. De Utrechtse politie bevestigde vanmorgen dat veel relschoppers niet in de wijk Ondiep wonen.

[Vervolg ONDIEP: pagina 3]

‘Iemand vroeg waar de benzine was’

Drie bewoonsters van de Sparstraat in de Utrechtse wijk Onderdiep keken gisteravond rond middernacht vanuit de deuropening naar de groep agressieve jongeren verderop in de straat. Toen de ME-busjes begonnen te rijden en de jongeren luid schreeuwend op scooters hun kant op stoven, doken ze snel naar binnen. Hun auto’s hadden ze eerder die avond in veiligheid gebracht, nadat een paar straten verderop al een wagen in brand was gestoken.

De rellen in Utrecht begonnen gisteravond nadat veel mensen zich hadden verzameld op een pleintje vlakbij de plek waar een buurtbewoner door een agent was doodgeschoten. Eén van de vrouwen uit de Sparstraat was erbij. Ze wil, zoals bijna alle Ondiepers gisteravond, liever niet met haar naam in de krant („Anders krijg ik morgen een steen door mijn ruit.’’). „We hielden een soort wake. Maar al snel zag ik dat er mensen stonden te lachen. Iemand vroeg waar de benzine was. Toen werd de eerste container in de fik gestoken. Een studente kwam in paniek uit haar huis toen ook in haar tuin brand was. Later zag ik dat ook de bloemen in de fik stonden.’’

De relschoppers trokken een spoor van vernieling en gooiden met stenen naar de politie. Een voormalig politiebureau, nu een kantoor van bureau HALT, ging in brand. De opgetrommelde ME probeerde de wijk Ondiep af te sluiten om een toestroom van meer relschoppers te voorkomen. Via websites en mobiele telefoons trommelden zij elkaar op om mee te vechten. Bij de rellen raakte één politieagent lichtgewond toen stenen door de ruiten van een politieauto gingen.

Het machtsspelletje tussen ME en jongeren duurde tot in de nacht. De relschoppers scheurden met scooters door de straten en hielden zich, voorzien van bierflesjes, overal op kruispunten op. Rond één uur vannacht gingen de bewoners van de Sparstraat weer naar binnen. Een pakte de auto om bij haar zoon elders in Utrecht te gaan slapen.

De problemen in Ondiep zijn typerend voor veel oude stadswijken. Wie de nieuwste Wijkmonitor van de gemeente Utrecht (uit 2005) er op na slaat, ziet een opeenstapeling van negatieve cijfers. Maar dat geldt eigenlijk voor bijna het hele noordwesten van de stad Utrecht. In Zuilen-Noordoost, even verder naar het noorden, is het oordeel van bewoners over hun buurt, hangjongeren en de onveiligheid nog negatiever.

Niet iedereen is ontevreden. Danny van Laan (15) en Ilias ben Amer (16) kwamen vanmorgen ook een kijkje nemen met de plek van de schietpartij. Zij hebben het wél naar hun zin in Ondiep. Danny: „We voetballen veel, op het Wesley Sneijder-veld.” Hij wijst naar een voetbalkooi. „Het is een leuke, gezellige buurt.” Maar dat er gisteren rellen uitbraken, kan hij wel begrijpen. „De politie had een man neergeschoten. Dat vind ik erger dan een gebouw in de fik steken.” Ilias heeft echter weinig sympathie. „Kijk wat er is gebeurd door die jongeren. Het zijn geen jongens zoals wij, maar oudere. Ze komen volgens mij niet eens hier uit de buurt.”

Wat in Ondiep vooral speelt, is dat de sociale cohesie afneemt. Had in 2002 nog slechts 1 procent van de bewoners te weinig sociale contacten, in 2004 was dat opgelopen tot 7 procent. Ook de voorgenomen sloop van een deel van de woningen zorgde de afgelopen paar jaar voor onrust.

De politie zegt bekend te zijn met de klachten uit de wijk en goed te beseffen dat het fatale incident veel emoties oproept. ,,De voornaamste zorg is te voorkomen dat er opnieuw ongeregeldheden ontstaan’’, aldus een woordvoerder. Burgemeester Annie Brouwer-Korf brengt vandaag een bezoek aan de wijk.