Moeizame strijd tegen kanker boekt toch succes

Mijn vader (67) is de strijd tegen de kanker nu aan het verliezen. Gelukkig kreeg hij nog twee jaar na zijn ‘doodsvonnis’. Van de ruwweg 130.000 Nederlanders die in 2007 zullen sterven, gaat bijna 30 procent door kanker. Bij mannen is kanker sinds 2005 de belangrijkste doodsoorzaak, bij vrouwen zal dat dit jaar voor het eerst zo zijn. Wordt het dan steeds erger met deze gevreesde ziekte?

‘War on cancer’

Dat kanker naar de eerste plaats van doodsoorzaken is opgerukt, komt vooral doordat er meer vooruitgang is geboekt bij de bestrijding van hart- en vaatziekten, lange tijd doodsoorzaak nummer 1. President Nixon lanceerde in 1971 zijn ‘War on Cancer’. Zoals Kennedy de race naar de maan had, wilde Nixon het gevecht met kanker aangaan door enorme budgetten vrij te maken voor onderzoek. Maar kanker uitbannen blijkt stukken moeilijker dan iemand op de maan zetten.

Welvaarts- of ouderdomsziekte?

In de jaren tachtig werd kanker vaak bestempeld als een moderne welvaartsziekte, veroorzaakt door onze westerse leefwijze. Je zou dat kunnen denken, als je ziet dat het in Afrika veel minder voorkomt. Maar dat ligt vooral aan een geringere registratie en aan het feit dat veel Afrikanen al dood zijn gegaan aan iets anders – aids of ondervoeding – voordat ze kanker konden ontwikkelen. Want het is een ouderdomsziekte; de kans op kanker neemt sterk toe op latere leeftijd. Van alle kankerpatiënten is 65 procent ouder dan 60 en minder dan 1 procent jonger dan 15.

Nieuwe therapieën

Naast het klassieke behandelings-trio bestraling, chemotherapie en snijden, zijn er vele nieuwe methoden in ontwikkeling. Deels worden ze al toegepast, vaak in combinatie met een klassieke aanpak, waaronder gentherapie, stamceltransplantatie, anti-angiogenese, hyperthermie en immunotherapie. Al worden in onderzoeken soms spectaculaire resultaten geboekt, bij toepassing op grotere schaal blijken er nog vele hobbels te nemen.

Moeizame vooruitgang is ook vooruitgang!

Het aantal nieuwe gevallen van kanker blijft ongeveer gelijk, maar de sterfte door kanker is afgenomen: bij de twee meest voorkomende vormen zoals dikke darmkanker met 10 procent en bij longkanker met 20 procent. De gemiddelde overleving van alle 200 typen kanker steeg van ongeveer 40 naar 53 procent sinds 1970. Bij kinderen van 2 tot 12 is kanker de belangrijkste doodsoorzaak. Maar waar rond 1960 zo’n 40 procent van de kinderen genas, is dat nu het dubbele, rond de 80 procent! Grote winst is ook geboekt op het gebied van chemokuren: vroeger waren de bijwerkingen – zoals haaruitval – veel heftiger. De meeste mensen zijn ook opener over hun ziekte. Lange tijd was het K-woord een taboe. Nu vertellen vrouwen met vulvakanker daarover zonder blikken of blozen bij Mooi! weer de Leeuw. En ook dat is progressie!