Een zwemkoningin neemt afscheid

Inge de Bruijn (33) is gestopt als zwemster. Het afscheid van de vrouw die jarenlang de successen aaneenrijgde, komt niet als een verrassing. „Ik zit aan mijn plafond”, zegt een van de grootste sporters uit de geschiedenis.

Keert Inge de Bruijn, een van de grootste sporters uit de Nederlandse geschiedenis, nog terug in het zwembad? Die vraag bleef lange tijd onbeantwoord. Niemand die het wist. Ook De Bruijn zelf niet, zo bleek gisteren toen zij haar definitieve besluit bekendmaakte in een vraaggesprek met het perbureau ANP. „Het was lang wikken en wegen, maar ik heb een keuze gemaakt. Waar ik achter sta. Het voelt goed zo.”

Toch is haar besluit geen verrassing. Daarvoor was De Bruijn, inmiddels 33 jaar oud, al te lang uit het water. Haar laatste succes dateerde van augustus 2004, toen ze bij de Olympische Spelen van Athene met een gouden medaille op de 50 meter vrije slag nog één keer liet zien dat ze de beste sprintster van de wereld was. Overigens won ze in Athene ook nog een zilveren en twee bronzen medailles.

‘Athene’ werd een bevestiging van haar successen in Sydney. Na een goldrush verliet ze de Australische havenstad met maar liefst drie gouden medailles en een zilveren, en werd ze bekend als het stralende boegbeeld van een zeer succesvolle Nederlandse olympische ploeg, en meer nog, de zwemkoningin van de Olympische Spelen van 2000.

Dat jaar, waarin ze haar concurrenten al in de voorbereiding op de Spelen de stuipen op het lijf had gejaagd met acht wereldrecords in twee maanden tijd, werd het topjaar uit haar loopbaan – ook al waren er juist toen in de buitenlandse media veel speculaties over doping. Niet alleen werd de zuiverheid van haar prestaties in twijfel getrokken in Australische kranten, maar van die Pieter van den Hoogenband, de andere zwemmende Nederlandse gouddelver in Sydney.

Hoewel ze bekendstond als een uitzonderlijk talent, kwamen de successen De Bruijn allerminst aanwaaien. Als junior brak ze al door bij de Europese kampioenschappen in Athene in 1991, waar ze vier medailles haalde.

Daarna ging het bergafwaarts met de wispelturige zwemster. Enkele maanden voor de Olympische Spelen van Atlanta (1996) werd ze door haar coach Jacco Verhaeren weggestuurd bij haar club PSV, omdat ze regelmatig trainingen oversloeg, als gevolg van privéproblemen waarover ze niet in detail wilde treden. Eerdere waarschuwingen van Verhaeren dat hij die stap niet zou schuwen, sloeg ze in de wind. „Het had me wakker moeten schudden, ik had dat moeten zien als de druppel”, zei ze daarover later in deze krant. „Ik ben nou eenmaal een stijfkop.” Vervolgens werd ze ook uit de nationale ploeg gezet. Rancuneus was ze daar niet over: „Jacco en PSV hebben juist gehandeld”, erkende ze.

Het einde van haar carrière leek in zicht. Ze zag af van de Spelen in Atlanta, hoewel ze zich had geplaatst. In plaats daarvan zocht ze haar heil in Fairfax City, Virginia, waar ze aansluiting vond bij het zwemteam van de Amerikaanse coach Paul Bergen, die vooral bekendstond om zijn loodzware trainingsprogramma’s en zijn spartaanse regime.

Aanvankelijk schrok De Bruijn van de trainingsarbeid die ze van haar drilcoach moest verrichten, maar in de Verenigde Staten vond ze de ook de luwte die ze zo hard nodig had; ze stortte zich opnieuw met volle overgave op haar sport, en legde daarmee de basis voor een spectaculaire opmars naar de wereldtop. „Vroeger was ik lui en niet vooruit te branden. Eindelijk durf ik dat nu toe te geven”, zei ze in 1998.

Ze keerde voor de Spelen van Sydney terug in Eindhoven, waar ook Verhaeren zag dat ze een metamorfose had ondergaan. Zwemster en coach hadden zelfs enige tijd een relatie. In Sydney haalde De Bruijn de eerste oogst binnen.

Maar de geschiedenis herhaalde zich na ‘Sydney’. Ze verliet in 2002 de nieuw opgerichte Philips-zwemploeg, nadat gebleken was dat trainer en pupil zowel persoonlijk als sportief uit elkaar waren gegroeid. Opnieuw kwam ze bij Bergen terecht, in de aanloop naar Athene.

Al het harde werk eiste ook zijn tol. Na Athene nam ze een sabbatical, om te kunnen genieten van haar succes en de „leuke dingen” in het leven. De Bruijn maakte kennis met de showbusiness, in programma’s als Dancing with the stars en Peking Express. „Het was echt een soort ontdek je plekje voor mij”, zei ze gisteren tegen het ANP. „Er is zoveel op mijn pad gekomen. Ik heb mij altijd zo in mijn element gevoeld in het zwembad. Het was eng en spannend nieuwe dingen te doen, maar ik geniet nu van dit leven. Ik vind het ook heerlijk om lekker thuis te zijn.”

De periode werd langer en langer toen de sportvrouw uit Barendrecht afzegde voor de WK langebaan in Montreal. „Ik kom terug als ik het gevoel heb dat ik weer kan winnen”, zei ze daar destijds over. „Ik ben namelijk een winnaar, ik háát verliezen.” Ook toen wist ze al dat het „steeds lastiger” zou worden zich te handhaven in de wereldtop.

„Het kan niet beter”, zei ze over haar besluit. „Ik zit aan mijn plafond en zie geen uitdaging meer. Met mijn 33 jaar ben ik inmiddels een oma in het zwemmen. Mijn lichaam herstelt ook niet meer zo goed als vroeger. Anderen hebben inmiddels het stokje al overgenomen.”

Toch schoof de vrouw die in één adem mag worden genoemd met de Nederlandse atletieklegende Fanny Blankers-Koen haar besluit nog maanden voor zich uit. „Het is de moeilijkste beslissing die ik ooit heb moeten nemen. Het zwemmen heeft mijn hele leven in beslag genomen. Ik had het voor geen goud willen missen. Ik heb er ook zoveel aan te danken.”