Duivel of oliepooier

Ik ga geen T-shirt dragen met zijn portret, laat staan dat ik het op mijn rug laat tatoeëren. Hoewel hij ten tijde van zijn mislukte coup van 1992 een mooie heldhaftige kop had. Rode baret op zijn hoofd, revolutionaire blik. Die stoere blik is opgegaan in vet en kleine, gemene ogen. Misdadige leiders hebben vaak geknepen hondenogen omdat hun besluiten het licht niet kunnen verdragen. Maar Chávez liep oogschade op toen hij gevangen zat. Dat gegeven typeert het ambigue karakter van zijn leiderschap. Steeds als je denkt dat hij te ver gaat, geeft hij goede redenen voor zijn besluiten. Steeds als je denkt dat hij een geweldige sociale leider is, komen zijn despotische trekken tevoorschijn.

Is Chávez een despoot? Het was voor zijn buitenlandse imago onverstandig om het parlement achttien maanden naar huis te sturen en per decreet te gaan regeren. Maar misschien was het wel nodig. Mag je de trage democratische processen buiten werking stellen als je daarmee de levens van duizenden kunt verbeteren? Het lijkt mij van wel. Eerst voedsel, gezondheidszorg, fundamentele rechten, en onderwijs, dan democratie. En als je op die manier de oppositie monddood maakt en de zoveelste Zuid-Amerikaanse dictator wordt die met grootse idealen begon en eindigt met een corrupt leger en een martelkamer? Dan natuurlijk niet.

Ondertussen was hij de afgelopen week de grote winnaar van de mediastrijd die hij met Bush voert. Het is een wat eenzijdig debat. Bush reisde door Midden- en Zuid-Amerika maar maakte geen woorden vuil aan Chávez. Wel zei hij dat het armoedeprobleem de Amerikanen aan het hart ging. Ik vond dat een hele geruststelling, maar voor Chávez was het reden om ouderwets tekeer te gaan tegen Amerikaanse president die hij een paar maanden geleden als „de duivel” betitelde. De duivel tegen de oliepooier. Neoliberalisme tegen neosocialisme. Het belang van de bovenklasse tegen het eenzijdige belang van de onderklasse. Kies maar.

Ik stel de aanschaf van een T-shirt nog een paar jaar uit. De strijd van de oliepooier vind ik wel sympathieker dan die van zijn aan olie verslaafde collega.

Menno van der Veen

Publicist en programmamaker bij de Balie in Amsterdam.