Ze schreeuwen het uit: Europa, dat zijn wij!

Na de mislukking van de Europese Grondwet zoekt de Commissie toenadering tot de burger via de dialoog. „Soms zijn het zo van die popcorngesprekken.”

„Europa? Dat ben ik, dat ben jij, dat zijn wij!” De 32 Nederlandse deelnemers aan de Europese burgerraadpleging schreeuwen het uit op de zonneweide van het Amersfoortse Tulip Inn hotel; voor het promofilmpje weliswaar. Ze hebben net een weekeinde gedebatteerd over de thema’s milieu, sociaal beleid en immigratie. „Pittig”, zegt Joke Wiesemann (52), „maar ik heb in tijden niet zó gelachen.”

Dit weekeinde was het de beurt aan Nederland om in het kader van de European Citizens’ Consultations na te denken over de toekomst van Europa. Tegelijkertijd hadden in zes andere lidstaten ook burgerraadplegingen plaats. Eind maart zullen in totaal twaalfhonderd burgers uit de 27 lidstaten zich hebben uitgesproken over het Europa dat zij in 2020 voorstaan. In mei worden de gebundelde aanbevelingen aan de Europese Commissie overhandigd.

Per thema moest de groep met een visie komen op de rol van de Europese Unie. Zo vonden de deelnemers dat Europa grootverbruikers van energie progressief mag belasten en dat natuurgebieden moeten worden behouden én uitgebreid. Ook pleitten zij vóór medische zorg die grenzeloos voor ieder toegankelijk is; een soort Europees sociaal vangnet zou ervoor moeten zorgen dat niemand in de EU onder de armoedegrens hoeft te leven. Een EU-green card leek de 32 burgers een goed idee om tijdelijke arbeidsmigratie toe te staan.

„Maar het zijn soms zo van die popcorngesprekken”, moppert Henk Venus (64) uit Heerde tussen de sessies door, „het springt alle kanten op.” De gepensioneerde leraar Nederlands zit in de ‘blauwe’ groep, die over ‘immigratie en de rol van de Europese Unie in de wereld’ gaat. Er wordt driftig op los gediscussieerd en het kost de dagvoorzitter moeite – „het heeft weinig zin jouw standpunt continu te herhalen” – de debaters op één lijn te krijgen.

Hoewel de Europese Commissie 1,9 miljoen euro bijdraagt aan de totale begroting van 3,5 miljoen euro, zegt zij niets van doen te hebben met de organisatie of de uitkomst van de burgerraadplegingen. Dat wordt overgelaten aan onafhankelijke instellingen in elk land. Voor Nederland is dat het Instituut voor Politiek en Publiek (IPP). Wel past het initiatief in de nieuwe communicatiestrategie van de Commissie waarin de dialoog met de Europese burger, na het Franse en Nederlandse ‘nee’ tegen de Europese Grondwet, voorop staat.

De deelnemers komen uit de kaartenbak van onderzoeksbureau TNS NIPO. „We hebben hun gevraagd willekeurig kandidaten te selecteren die een afspiegeling van de Nederlandse samenleving vormen”, zegt Nel van Dijk, directeur van het IPP.

Maar waar in België premier Guy Verhofstadt de resultaten van de burgerraadpleging in ontvangst nam, daar was het volgens Van Dijk moeilijk politici van aanzien naar Amersfoort te halen: „Geen Atzo Nicolaï, Ben Bot of Frans Timmermans, die bereid was hier op zondagmiddag naar toe te komen.” Frans Timmermans moest, „helaas, wegens privé-verplichtingen verstek laten gaan”, aldus zijn woordvoerder.

Wel aanwezig op de afsluitende persconferentie zijn de Tweede Kamerleden Jasper van Dijk (SP) en Harm Evert Waalkens (PvdA). Ook Corien Wortmann, Europarlementariër voor het CDA, is van de partij. Zij prijzen de inzet van de deelnemers en zijn verrast over de soms progressieve standpunten. Het is nog maar de vraag of de Commissie ook daadwerkelijk iets met de aanbevelingen doet. De burgers worden in ieder geval gehoord, zo luidt de slotsom.

Deelnemer Casper Falkeisen (18) geniet van een sigaretje in de lentezon. Samen met zijn vriendin heeft hij genoten van het weekendje weg in de Amersfoortse bossen. Straks moet er nog wel even afgerekend worden. En dat gebeurt contant. Falkeisen: „150 euro voor twee dagen lullen over Europa, niet slecht toch?”