‘Tweede cultuur is goed’

Als je allochtonen dwingt zich los te maken van hun achtergrond en identiteit, zullen ze juist minder loyaal zijn, zegt sociaal-psychologe Belle Derks.

Mensen met een dubbele nationaliteit zetten zich meer in voor hun nieuwe land als ze het gevoel hebben dat hun allochtone achtergrond door autochtonen gewaardeerd wordt. Dat is een van de conclusies uit het onderzoek waar sociaal psycholoog Belle Derks op 22 februari op promoveerde aan de Universiteit Leiden. In haar proefschrift waarschuwt ze tegen beleid dat allochtonen wil laten integreren door hen los te maken van hun allochtone identiteit.

Vlak daarna barstte de discussie over Nederlanders met een dubbel paspoort in overheidsfuncties los. „De boodschap die daarvan uitgaat, is precies het tegengestelde”, zegt Derks. „Die is: ‘oké, je mag hier wel wonen, maar als je volwaardig Nederlander wilt zijn, moet je je andere identiteit opgeven’. Maar die allochtone achtergrond is een centraal deel van hun identiteit. Bovendien, zo blijkt uit mijn onderzoek, worden mensen met een dubbele identiteit juist gemotiveerd om hun positie in de maatschappij te verbeteren als ze het gevoel hebben dat beide identiteiten worden gewaardeerd.”

Kunt u een voorbeeld geven?

„Wij hebben onderzoek gedaan naar de arbeidsmotivatie van jonge moslima’s. Wanneer die het idee hadden dat autochtone Nederlanders de islam een waardevolle godsdienst vonden en het goed vonden dat zij die identiteit uitdroegen, bleken ze zich extra in te zetten op hun werk en kwamen ze echt tot bloei. En dan zeiden ze ook dat ze zich meer verbonden voelden met de Nederlandse samenleving. Hun geloof hoeft dus helemaal niet in de weg te staan van hun inzet of loyaliteit.”

Dus allochtonen die zich meer moslim voelden, voelden zich ook meer Nederlands?

„Ja. Er wordt vaak gezegd dat identificatie met de islam integratie in de weg staat, maar het blijkt dat allochtonen zich méér inzetten als ze voelen dat hun achtergrond gewaardeerd wordt. Sociologen en psychologen weten overigens al heel lang dat immigranten het best integreren als ze de nieuwe waarden van een land overnemen terwijl ze óók de oude behouden. Ze hebben dan vaker werk, leren de taal beter, voelen zich prettiger en zijn gezonder.”

Wat zijn concrete verbeteringen?

„Het gaat om heel concrete zaken als gebedsruimtes op het werk en rekening houden met andere feestdagen, en het zou nu ook een geweldig signaal van de overheid zijn om te zeggen: Nederlands zijn betekent dat je een Nederlands paspoort hebt, en daarnaast misschien ook een ander paspoort. Het is een óf/óf-discussie, maar het moet én/én worden. Iemand als Aboutaleb vervult een heel positieve voorbeeldfunctie omdat hij een hoge functie bekleedt en tegelijkertijd betrokken is bij zijn allochtone achtergrond. Wanneer hij zijn Marokkaanse paspoort op zou geven, zou deze belangrijke functie juist verloren gaan.”