Zwart schaap

Emma Valk en Jonna Bosveld van Spunk spreken een blanke jongen op een zwarte school

Bijna alle vooroordelen die je over zwarte scholen zou kunnen hebben, worden bevestigd wanneer je als blond, Nederlands meisje een paar stappen op het schoolplein van deze school in Overvecht zet. We worden voor zoveel grofs uitgemaakt dat we na enkele minuten nergens meer van opkijken. We doen gewoon alsof we doof zijn en proberen zo snel mogelijk die ene blanke jongen te vinden.

Net als we veronderstellen dat alle blanke jongens zich in de pauzes angstig in de wc schuilhouden, knalt er eentje tegen ons aan. Zijn begroeting „Kijk uit waar je loopt, wijf” komt er zo bang uit dat die ons er niet van weerhoudt hem aan te spreken. Hij blijkt inderdaad onzeker, maar wel aardig. Ondanks dat in het kwartier dat we met hem praten minstens vier onzedelijke gebaren in zijn richting worden gemaakt, wil hij niet toegeven dat hij zich weleens gediscrimineerd voelt. Ons goedbedoelde: „Niet? Ook niet als we buiten school afspreken?” wordt genegeerd. Maar hij zegt wel iemand te weten die aan onze eisen voldoet. Het zwarte schaap in kwestie was vroeger een vriend van hem, tot hij vanwege de discriminatie naar een andere school is gegaan. Hij geeft ons zijn nummer en wij nemen de benen.

We zitten even te wachten in het Wilhelminapark in Utrecht als Robbert aan komt lopen. Als eerste vertelt hij dat de verhouding blank-zwart bij hem op school fifty-fifty was. We vragen hem hoe die verschillende culturen daar met elkaar omgingen. „Er waren veel kliekjes, de Nederlanders bij de Nederlanders, de moslims bij de moslims en de negers bij de negers. Die verschillende groepen bemoeiden zich totaal niet met elkaar. Tegenover ons zat een mavo, die voor negentig procent zwart was. Toen die school werd opgeheven, kwamen alle leerlingen naar ons toe. De Nederlanders raakten toen ver in de minderheid. Vanaf dat moment gingen ze ruzie met me zoeken, omdat ik te lang naar ze keek en dat soort onzin.”

Had je het idee dat dat kwam omdat je Nederlands was?

„Niet direct, maar het feit dat ze nooit ruzie zochten met andere islamitische kinderen maar altijd met mij of een ander blank persoon wijst daar wel op.”

Waarom denk je dat ze jou er direct uitpikten?

„Ik ging bijna alleen met Nederlanders om, daarbuiten kon ik het wel goed vinden met een aantal Turken en Marokkanen op school. Er was één jongen, Bilal, met hem kon ik goed opschieten tot hij erachter kwam dat ik van joodse afkomst ben. Vanaf dat moment bracht hij steeds de Hitlergroet als ik langsliep. Ook schreeuwde hij dan Heil Hitler of Sieg Heil.

„Op een dag stuurde hij een mailtje rond waarin hij schreef dat onze school racistisch was. Daar heb ik toen op gereageerd door te zeggen dat hij daar zelf schuld aan had. Hij was degene die mij discrimineerde. Via de mail schold hij me toen nog een aantal keer voor jood en kankerblanke uit. Uiteindelijk hebben we gevochten, gelukkig voor hem sprongen er twee conciërges en een leraar tussen.”

Dus de schoolleiding hielp je wel?

„Met Bilal hebben ze me wel en niet geholpen. We hebben allebei geen straf gekregen, maar Bilal zou bij het minste of geringste van school gestuurd worden, terwijl ik geen waarschuwing heb gehad.”

Ben je vaker gediscrimineerd omdat je blank was?

„Ja, ik ben ook nog een tweede keer bedreigd. Op een dag kwam er een gozer naar me toe met de zin: ‘Hé, was jij dat gister’. Ik had echt geen idee waar hij het over had dus ik zei ‘misschien’. Later bleek dat hij bedoelde of ik de dag daarvoor zijn broertje van zes in elkaar had geslagen. „Vervolgens heeft hij me drie maanden met zijn vriendengroep (waar één Nederlander in zat) geterroriseerd. Totdat ik het zat was. Toen hebben we gevochten. Ik was in mijn eentje, tegen die hele vriendengroep. Een paar maanden na dat gevecht met hem belandde hij in de jeugdgevangenis wegens afpersing met een wapen, dus het was sowieso niet een heel vriendelijk persoon.”

Ben je door deze ervaringen racistisch geworden?

„Door deze ervaringen ben ik zeker racistischer geworden, maar dat is weer weggezakt nadat ik een jaar in Amerika ben geweest. Ik zie nu in dat niet alle buitenlanders vervelend zijn, maar een groep wel, en daar heb je last van. Daardoor lijkt het wel eens alsof ze allemaal kut zijn. Ze hebben het recht hier te zijn, ik vind zelfs dat ze betere redenen hebben voor hun vooroordelen. Een Hollandse boer die nog nooit een buitenlander heeft gezien en die ze dan zomaar haat omdat ze lui zouden zijn, is dommer dan een buitenlander die na hele slechte ervaringen met Nederlanders vooroordelen krijgt.”

Meer op www.spunk.nl