Smeekbede om snel belasting te mogen betalen

Staat u niet te trappelen om belasting te betalen? Sommige mensen snakken naar een aanslag met de bedoeling geld te besparen.

In box 3 van de inkomstenbelasting (de vermogensrendementsheffing) zitten al uw bezittingen en schulden; ook uw belastingschulden. Het saldo wordt belast tegen 1,2 procent. In die saldering zit een addertje onder het gras.

De inspecteur negeert alle belastingschulden waarvoor hij nog geen (voorlopige) aanslag heeft verstuurd. Dat staat zo in de wet. Het is zuur dat de fiscus belasting heft over geld waar diezelfde fiscus een claim op heeft. De wetgever heeft die regel ingevoerd om de belastingheffing simpel te houden. Eenvoud en rechtvaardigheid zijn in belastingwetten meestal vijanden van elkaar.

Helemaal wrang is de situatie bij erfenissen. Als een vriend u oktober vorig jaar een miljoen euro heeft nagelaten, betaalt u daarover meer dan zes ton aan successiebelasting. Totdat die buitengewoon inhalige aanslag er ligt, rekent de inspecteur dat miljoen volledig tot uw vermogen, ook al heeft u nog geen cent ontvangen en ook al krijgt u door toedoen van diezelfde fiscus uiteindelijk maar vier ton in handen.

De vermogensrendementsheffing over deze erfenis is 12.000 euro terwijl 4.500 euro normaal zou zijn. U betaalt belasting over een vermogen van zes ton dat u nooit in handen zult krijgen.

Dergelijke grote getallen zijn niet uit de lucht gegrepen. Een miljonair in de Randstad erfde enige jaren geleden 21 miljoen euro van zijn echtgenote. Zijn vermogen kwam daarmee op 43 miljoen euro verminderd met 5 miljoen euro aan successierecht. Omdat de inspecteur nog geen aanslag had opgelegd, moest de betrokkene over die vijf miljoen euro toch gewoon vermogensrendementsheffing betalen.

Waarom telde die schuld niet mee en alle andere schulden wel? De man ervaart dat als willekeur van de overheid, een misstand waar we tegen worden beschermd door mensenrechtenverdragen; ook de miljonairs onder ons. Hij vocht tot voor de Hoge Raad om een eerlijke behandeling.

Afgelopen week leed zijn beroep op de mensenrechten in hoogste instantie schipbreuk. De Raad signaleert inderdaad duidelijke verschillen in de fiscale behandeling van de schulden. Dat is geen onaanvaardbare willekeur maar een bewuste politieke keuze, zo constateert de Hoge Raad. Een tijdlang was het mode de belastingheffing te versimpelen.

Het voor box 3 berekenen van nog niet officieel vastgestelde belastingschulden kan inderdaad tamelijk ingewikkeld zijn. Daarom kregen belastingschulden een uitzonderingspositie in een aparte wetsbepaling. De Hoge Raad vindt het niet zijn taak het werk van de Tweede Kamer over te doen. Omdat de Kamer zo’n uitzondering een goed idee vond, is het aan de Kamer de situatie recht te trekken.

Op dezelfde manier paste de Hoge Raad de uitzonderingsbepaling toe in een andere situatie. Iemand had de belasting die hij moest betalen, net voor de jaarwisseling op de bankrekening van de Belastingdienst gestort, kort voordat de inspecteur zijn aanslag oplegde.

Daardoor stond het geld op de peildatum van de vermogensrendementsheffing (31 december) alvast op de bankrekening van de fiscus. Zijn vermogen was daardoor lager, zo was zijn redenering. De inspecteur trok zich daar niets van aan. Hij negeerde de spontane betaling en belaste het bedrag dat op rekening van de fiscus stond, gewoon als het eigen vermogen van de belastingbetaler.

Ook in dit geval speelt de Hoge Raad de bal terug naar de politiek, al waarschuwt hij dat hij onder iets andere omstandigheden zelf het heft in handen kan nemen.

De belastingwetenschap maant de politiek al jarenlang deze ongelijke behandeling van schulden af te schaffen. In 2005 heeft de toenmalige staatssecretaris van Financiën Joop Wijn een noodverbandje aangelegd. Wie aan ziet komen dat hij veel belasting moet betalen, kan zelf vóór 1 oktober om een voorlopige belastingaanslag vragen. Als de inspecteur die aanslag niet vóór de peildatum (de jaarwisseling) oplegt, mag men de belastingschuld toch net als een gewone schuld meetellen bij de berekening van zijn vermogen.

Omdat dit een halfzachte maatregel is, beloofde Wijn de Tweede Kamer snel de wet te verbeteren. Daar heeft overigens niemand meer iets van vernomen. Dezer dagen zal het veel mensen die hun aangiftebiljet invullen, steken dat ze binnenkort af te dragen belastinggeld gewoon moeten optellen bij hun eigen vermogen. D66-Tweede Kamerlid Fatma Koser Kaya gaat de nieuwe staatssecretaris van Financiën, Jan Kees de Jager, een reactie vragen op de uitspraken van de Hoge Raad.

Aertjan Grotenhuis