Ontspannen muizen

Basisscholen hebben vaak geen idee wat een goede computer-opstelling en computerhouding is. MuisWijs! licht voor.Jacqueline Kuijpers

Van alle studenten in het mbo, hbo en het wetenschappelijk onderwijs heeft 70 procent wel eens rsi-achtige klachten. Circa 15 procent heeft zelfs veel rsi-achtige klachten. Rsi (repetitive strain injury) heet overigens inmiddels CANS en staat voor een veelheid aan klachten aan arm, nek en schouders. De cijfers zijn afkomstig uit recent onderzoek van het ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen onder 1.700 jongeren. Volgens onderzoeker Frederik Smit deugen de computerwerkplekken vaak niet, terwijl studenten soms wel een halve dag achter de computer zitten. “Ze weten niet dat ze volgens de ARBO-wet recht hebben op een gezonde werkplek. En ze hebben totaal geen probleembewustzijn. Ze hebben geen idee dat ze een goede computerhouding moeten aanleren.”

Scholen leren kinderen in groep 3 wel een goede schrijfhouding aan, maar achter de computer mogen ze zitten, hangen, staan, hoe ze willen. “Klopt”, zegt Janneke Tumpane, leerkracht in groep 7 van de Piusschool in Abcoude. “En al zou ik het de kinderen willen leren, ik weet zelf niet eens waar ik op moet letten.”

Vandaag ontvangt zij Bart Meijer in de klas. Hij is bedrijfsfysiotherapeut en kent de gevolgen van een verkeerde computerhouding. En weet dus dat preventie de sleutel is. “Toen mijn zoon uit school kwam en liet zien hoe hij van de juf moest muizen – met alleen zijn hand op tafel en zijn onderarm bungelend onder de rand – wist ik dat ik alleen iets kon veranderen als ik de juf kon bereiken.”

Bart Meijer zocht sponsors (APS IT-diensten, Ordina, Oracle en zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea) en ontwikkelde samen met Hein van den Bemt van de adviesorganisatie CED-Groep in Rotterdam de leskist MuisWijs!

De kist (à 300 euro) bevat informatie over een goede werkplek en computerhouding. Er zitten verschillende opdrachten in. Bijvoorbeeld een robothandje knutselen, waarbij je als een poppenspeler alle vingers apart kunt bedienen.

De leskist bevat ook een spierspanningsmeter, waarmee leerlingen kunnen voelen en zien hoeveel spieren ze aanspannen voor zoiets eenvoudigs als typen en muizen. Bart Meijer demonstreert dit in de klas. Hij installeert Tom (10 jaar) aan een tafel waar de spierspanningsmeter, gekoppeld aan een laptop, staat opgesteld. De jongen krijgt een sensor op zijn onderarm en een in zijn nek geplakt. Terwijl de rest van klas zich rondom hem verdringt, mag Tom gaan typen. Op het scherm verschijnen een rode en een groene lijn. Zodra hij de eerste toetsen aanslaat, schieten de lijnen boven het scherm uit. “Zo hoog is de spanning als jij typt”, zegt Bart Meijer.

Als Tom zijn handen op de tafel laat rusten gaan de lijnen naar beneden. “Kijk nu maar weer naar het scherm en zorg ervoor dat je de groene lijn blijft zien”, zegt Bart Meijer. De groene lijn maakt de nekspanning zichtbaar. “Leg je onderarmen eens helemaal op tafel, ook die knobbeltjes van je ellebogen.” En na even proberen lukt het Tom inderdaad om de lijn te beïnvloeden door zijn schouders laag te houden en zijn armen te ondersteunen. Hoe dat nou voelt, wil Bart Meijer weten. “Anders”, zegt Tom. Hoe anders? “Anders.” En hoe vaag ook, dat is precies wat Bart Meijer wil bereiken: “Als je het verschil hebt gevoeld weet je waar je op moet letten. Bewustwording, dat is waar het ons om gaat. Daarom begin ik hier op de basisschool. Hier hebben kinderen overwegend nog geen klachten, maar ze leren hier wel een verkeerde houding aan waardoor ze láter klachten kunnen krijgen.”

Overigens hoeven scholen die de leskist MuisWijs! bestellen niet bang te zijn dat ze direct hun hele meubilair de deur uit moeten doen. Want al is het op veel basisscholen niet daverend gesteld met de computerwerkplekken – één computerlokaal met één maat tafels en krukken voor álle kinderen, van kleuter tot pre-puber, is geen uitzondering – volgens Bart Meijer kun je op elke werkplek gezond werken. Het is een kwestie van op de juiste manier roeien met de riemen die je hebt.

Ter illustratie laat hij in de klas van juf Janneke zien wat er kosteloos verbeterd kan worden aan haar eigen werkplek – een tegen diefstal vastgespijkerde computer op tafel. En aan die van de kinderen in haar klas – kleine tafels met nauwelijks bewegingsruimte. De computers losschroeven en op de grond plaatsen en de beeldschermen ver naar achteren schuiven, zodat er op de tafeltjes meer ruimte komt voor de toetsenborden, is al genoeg om een goede uitgangspositie te creëren. In ieder geval voor het halve uurtje dat kinderen op de basisschool gemiddeld dagelijks achter de computer doorbrengen. Thuis spenderen ze een veelvoud daarvan aan MSN’en en wat dies meer zij. Genoeg tijd dus om een verkeerde houding in te laten slijten. Daarom pleiten Frederik Smit en Bart Meijer voor preventieve aandacht op de basisschool.

Wie bedenkt het eerste zo-leer-ik-gezond-computeren liedje?

www.muiswijs.nl