Het gelijk van Wilders

Het vorige kabinet viel over een paspoort, het elan van het nieuwe kabinet verongelukte binnen een week over een paspoort; dat kan geen toeval zijn. In beide kwesties zie je dezelfde ontsteltenis, dezelfde verontwaardiging.

Toen Rita Verdonk vorige zomer het paspoort van Ayaan Hirsi Ali trachtte af te pakken, sprongen links en rechts voor haar in de bres. Zelfs fervente Rita-aanhangers vielen de minister plotseling af, de nieuwrechtse intellectuelen die jarenlang gehamerd hadden op een nietsontziend immigratiebeleid, vroegen zich ineens af wat er met ons landje gebeurd was, dat een moedige, door en door geïntegreerde vrouw dreigde verjaagd te worden vanwege een fout opgegeven naam. Nu, na de motie van wantrouwen van Geert Wilders tegen de twee nieuwe staatssecretarissen met dubbel paspoort, worden opnieuw krokodillentranen vergoten. Juist degenen die zich met enthousiasme hebben ingezet om de boel flink uit elkaar te drijven in naam van de broodnodige islamkritiek, trekken ineens parmantig hun neus op voor het monster dat ze zelf gebaard hebben. Wilders radicaliseert, heet het. Een tsunami van moslims, de helft van de Koran verscheuren, het paste nog allemaal in het lesje zelfkritiek dat moslims nu echt eens moesten leren, wilden ze van een avondje Hollands cabaret kunnen genieten zonder meteen met doodsbedreigingen aan te komen. Maar nu Wilders zich tegen onbesproken personen uit de naaste omgeving richt, is de maat vol.

Een flink deel van de Nederlandse bevolking ziet dat anders. Men ziet een elite die opkomt voor de elite. Net als Verdonk vóór hem, heeft Wilders zijn moment gevonden in een onweerstaanbare Hollandse mengeling van vreemdelingenhaat en sociale rancune. Verdonk sneuvelde door toedoen van haar eigen partij, ze was te dom om de volksgunst te verzilveren, maar bij Wilders vallen partij en achterban volledig samen. Zijn tegenstanders stotteren van verontwaardiging, ze springen voor het oog van de camera in de bres voor hun „uitstekend in de Nederlandse samenleving geïntegreerde mensen’’, ze bepleiten vurig een open, pluriforme samenleving, ze spreken schande van het giftige wantrouwen van Wilders, die insinueert dat achter ieder dubbel paspoort een dubbele loyaliteit schuilgaat. En bij iedere aanval krijgt die er in de peilingen een paar zetels bij.

Waarom is het zo moeilijk om Wilders weerwoord te geven? Waarom lukt het hem zo gemakkelijk om het debat ten onder te laten gaan in een sfeer van verdachtmakingen en insinuaties? Er zijn twee antwoorden. Ten eerste heeft zijn achterban geen boodschap aan een open, pluriforme samenleving. Dus iedere verdediging van een dubbel paspoort als een teken van een internationaal gerichte natie die weet mee te komen in een geglobaliseerde wereld, waarin nationalisme een potsierlijk achterhaald begrip is geworden, roept in Vught en Venlo alleen nog meer verbetenheid op.

Het tweede antwoord is interessanter. In het geval van het dubbele paspoort van de staatssecretarissen Aboutaleb en Albayrak heeft Wilders een pijnlijk punt geraakt. Het argument dat hij het speciaal gemunt heeft op mensen uit islamitische landen klopt natuurlijk; Wilders is een fervent aanhanger van het geloof dat het zwakke, feminiene Europa zich van binnenuit laat overmeesteren door een viriele, nietsontziende islam. Maak je kanttekeningen bij die mythe - als er één geloof hopeloos op drift is geraakt is het wel de islam - dan behoor je tot de vrijwillig onderworpenen, die alle moeizaam verworven vrijheden achteloos te grabbel gooien en masochistisch genot scheppen in de komende dictatuur van de baardmannen. Anders gezegd, gewoon weer de Protocollen van de wijzen van Zion, maar dan met moslims.

Er is wel een verschil: die mythe van de aanstaande wereldheerschappij wordt ook gretig gepropageerd door een minderheid van radicale moslims, die hun frustraties wegpoetsen met een grandioze heilsverwachting waarbij binnenkort de hele wereld groen gekleurd zal zijn. De angstdroom van de één is de wensdroom van de ander - kom daar maar eens tussen.

De obsessie van Wilders met de islam ligt onder al zijn argumenten tegen het dubbele paspoort. Maar dat geeft hem nog geen ongelijk. Probleem is dat zowel Marokko als Turkije landen zijn die een loyaliteit bij hun landgenoten veronderstellen over de eigen landsgrenzen heen. Kinderen van Marokkaanse ouders die hier geboren worden, worden en blijven Marokkaan. Het nationalisme van Turkije laat zich ook in Nederland gelden, zoals in de kwestie van de Armeense genocide. In een open samenleving staat het iedereen vrij om de volkerenmoord uit 1915 te noemen wat hij wil, maar in Turkije zelf staat het erkennen van de genocide gelijk aan het beledigen van de Turkse staat; het is van staatswege tot een kwestie van nationale loyaliteit gemaakt.

Het gedraai van Albayrak liet zien dat ze zich daar iets aan gelegen laat liggen, ze heeft zich niet eenduidig durven uitspreken voor het recht om de genocide een genocide te noemen. Het bleef ook stil bij de kwestie van de censuur die de Turkse overheid pleegde op de inhoud van een catalogus bij de tentoonstelling Istanbul in de Amsterdamse Nieuwe Kerk. Daarbij werd behalve de Armeense genocide overigens ook homoseks in Turkse badhuizen ontkend - wat zoiets is als ontkennen dat er gegokt wordt in Las Vegas.

Turkije is dus, kort gezegd, net zo eng nationalistisch als Geert Wilders wil dat Nederland wordt. Precies daarom is het ongeloofwaardig om een open, pluralistische samenleving te verdedigen in naam van betrekkingen met landen die dat juist niet willen zijn.

Daarin ligt de zwakte van de bestrijders van Wilders; het „eens een Marokkaan, altijd een Marokkaan’’ van de Marokkaanse overheid staats haaks op de onbetwiste integriteit van een moedig man als Ahmed Aboutaleb; de openlijke Turkse bemoeienis met de Nederlandse politiek en cultuur maakt het onmogelijk het Turkse paspoort van Nebahat Albayrak als een bewijs van internationalisme en pluriformiteit te zien.

Ik heb oprecht nooit begrepen waarom iemand als Ayaan Hirsi Ali in haar gerechtvaardigde kritiek op de islam nooit heeft onderkend dat er ook zoiets bestaat als moslimhaat - door dat pijnlijke verzuim kan Wilders nu oogsten met uitspraken waar zelfs het Vlaams Belang nog niet opgekomen was. Ik heb ook nooit begrepen waarom de pleitbezorgers van een open en pluriform Nederland altijd hun ogen hebben gesloten voor groepen van buiten die geen boodschap hebben aan die pluriformiteit - door dat even pijnlijke verzuim kan Wilders het debat naar zijn hand zetten.