Help mij uitblinken!

Talent genoeg onder studenten, bleek op de manifestatie TalentRijk. Weg dus met de zesjescultuur. Dorrit van Dalen

Kunnen studenten van nu straks de oplossingen bedenken voor klimaatverandering, vergrijzing en alles wat ons verder nog boven het hoofd hangt? Na alle klachten over het onderwijssysteem zou je eraan kunnen twijfelen. Maar volgens studentenbonden is dat niet terecht. Talent genoeg en bovendien: studenten worden juist geïnspireerd door vragen uit de maatschappij. Ze willen alleen beter onderwijs.

Dat was althans de boodschap van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en de vereniging van universiteiten VSNU, vorige week op de gezamenlijke manifestatie ‘TalentRijk’.

Tijdens die bijeenkomst in Den Haag overhandigden ze minister van onderwijs Ronald Plasterk – die glimlachend en met een verwijzing naar zijn vorige baan sprak van ‘onze studenten’ – drie hartenkreten: meer persoonlijke aandacht voor studenten, meer ruimte voor doorstroming in de wetenschap en de beste onderzoekers voor de klas.

“Als student ben je extra gemotiveerd als je ‘voor het echt’ ideeën kunt ontwikkelen in plaats dat het alleen om een theoretische exercitie gaat”, zegt Rutger de Graaf. Hij doet promotieonderzoek op het gebied van waterhuishouding aan de TU Delft en werkt daarbij nauw samen met een ingenieursbureau en een Hoogheemraadschap.

verzilting

Marc Wilbrink onderzoekt als student van de Hogeschool Zeeland mogelijkheden in de verbouw van gewassen die bestand zijn tegen verzilting van grond, zoals lamsoor en zeekraal. “Veel praktischer en goedkoper dan landbouwgrond spoelen met zoet water”, zegt hij. Hij kan zich niet eens voorstellen dat hij dat onderzoek zou doen zonder overleg met boeren én verkopers.

Maatschappelijke problemen? Ze staan er klaar voor, de studenten, en ze wíllen uitblinken. Maar universiteiten moeten wel meer doen om de mogelijkheden van studenten te ontwikkelen. Studenten willen meer ‘contacturen’ met bevlogen docenten, meer keuzemogelijkheden in studietrajecten, meer mogelijkheden om door te stromen naar de wetenschap of onderzoeksbanen daarbuiten. “Maak studies maar zwaarder, niet alleen in honoursprogramma’s”, zeiden studenten tijdens de manifestatie.

“En laat studenten goede wetenschap meemaken”, zegt LSVb voorzitter Irene van de Broek. “Meer onderzoek in het onderwijs, dat inspireert.” Mark Overmars, wetenschappelijk directeur van het centrum voor Information and Computing Sciences van de Universiteit Utrecht, geeft toe: “Eigenlijk wil je ze allemaal bieden wat natuurkundestudenten hebben: onderwijs in kleine groepjes. Maar hoewel elke universiteit het iets anders regelt, levert onderwijs voor honderd studenten altijd meer op dan voor tien.”

Universiteiten moeten op de kosten letten, want per student krijgen ze van de overheid de helft van wat ze twintig jaar geleden kregen. “Het gevolg is dat het niveau van studies omlaag wordt gebracht,dat gebeurt geregeld”, zegt Koen Verberne, vijfdejaars filosofie en antropologie en adviseur over studentenzaken bij het bestuur van de faculteit filosofie in Nijmegen. “Dat doet een faculteit om voldoende studenten op tijd hun studiepunten te laten halen, want op dat rendement wordt ze afgerekend.” Irene van den Broek voegt toe dat “nogal eens derdejaars voor een klas van tweedejaars staan, niet alleen voor werkcolleges, maar ook voor hoorcolleges. Dat is niet goed.”

Faculteiten zijn soms gedwongen om de beste onderzoekers vooral in te zetten voor onderzoeksprojecten die meer geld in het laatje brengen dan onderwijs. Vandaar de roep om de beste onderzoekers voor de klas.

Dat het niveau van het universitaire onderwijs zou dalen noemt VSNU-voorzitter Sijbolt Noorda “een broodjeaapverhaal. Ik heb nog nooit een visitatierapport gezien dat dat aantoont”. Maar ook de VSNU pleit voor een “uitdagender studieklimaat” en voor meer maatwerk. Net op tijd, hoopt student Koen Verberne, want hij ziet dat het juist moeilijker wordt om bijvoorbeeld twee studies naast elkaar te doen. “Als je daardoor een werkgroep bij het ene vak niet helemaal kunt volgen, kun je nu meestal afspreken dat je iets anders erbij doet voor dat vak. Maar aanwezigheid bij werkgroepen en colleges wordt steeds meer verplicht gesteld, opnieuw door die preoccupatie met het rendement.”

tijdschrift

Intussen maakten studenten van de Universiteit Twente hun studieklimaat uitdagender door een wetenschappelijk tijdschrift voor en door studenten op te richten, het eerste in Europa. Het tweede nummer verschijnt in maart. De Student Review publiceert artikelen van bachelor- en masterstudenten, op basis van goede scripties. “Dit leek ons iets dat we zelf kunnen doen tegen de zesjescultuur”, zegt uitgever en student technische natuurkunde Frerik van Beijnum. “Het geeft de mogelijkheid om trots te zijn op je scriptie. Wat studenten naast hun studie doen is meestal bestuurlijk of organisatorisch en zelden gericht op verdieping van het eigen vak. Dat laatste willen we stimuleren.”

De Studentenmonitor van het ministerie van OCW had gelijk. Die schreef in 2004 al dat “in Nederland langzaam een klimaat begint te ontstaan waarin presteren boven de middelmaat wordt geaccepteerd.”