‘Couscous & Cola’ op BNN en Al Jazeera

Couscous & Cola, BNN’s docusoap over tien allochtone jongeren, begint aan een nieuwe serie afleveringen. En met goedkeuring van sjeik Hamad zendt Al Jazeera International de eerste reeks uit, schrijft Raymond Krul

BNN-presentator Patrick Lodiers noemt het groots dat Couscous & Cola straks de hele wereld over gaat via Al Jazeera International. Daarvoor was wel het fiat nodig van sjeik Hamad, emir van het oliestaatje Qatar en belangrijkste geldschieter van de nieuwszender. Maartje Nevejan, de regisseur en bedenker van Couscous & Cola: „De sjeik had moeite met het woord maagdenvlies. Dus ik naar de editor en gevraagd hoe we dat moesten oplossen. Hij stelde voor om elke keer het geluid weg te draaien als iemand het woord maagdenvlies in de mond neemt. Want elke moslim weet: als een woord onverstaanbaar wordt gemaakt, gaat het over seks.”

De lichte vorm van censuur is een concessie waarmee Nevejan kan leven. Haar geesteskind over het wel en wee van een groep allochtone jongeren uit Amsterdam-West bereikt immers een miljoenenpubliek in de niet-westerse wereld. Niet eerder werd een Nederlands televisieprogramma verkocht aan de Arabische zender.

heikele thema’s

In de eerste serie Couscous lag het zwaartepunt op de actualiteit. De jongeren, toen nog allemaalvmbo-scholieren, bezochten bijvoorbeeld New York en praatten met elkaar over de aanslagen van 11 september. In de tweede serie komen we meer te weten over de achtergrond van de jongeren; ze bezoeken hun geboorteland en leren elkaars roots kennen.

Toch worden ook in de tweede reeks afleveringen heikele thema’s niet geschuwd. De Marokkaanse Mo (22) is een asielzoeker die in aanmerking komt voor een pardonregeling. Samen met de andere jongeren ontmoet hij Rita Verdonk die ten tijde van de opnames nog minister was. Begeleid door de klanken van Lange Frans en Baas B. (‘Het land van’) zien we hoe de jongeren op het strand staan te wachten op de minister. Dan verschijnen enkele zware jongens op de boulevard. Na hun teken dat de omgeving veilig is, rijdt een donkere limousine de boulevard op. Rita Verdonk stapt uit. In losjes gedraaide beelden volgen we haar tijdens haar wandeling van de boulevard naar de allochtone jongeren op het strand. De wandeling van pakweg een minuut lijkt uren te uren.

Couscous & Cola is derhalve een lekker vet aangezette docusoap. De makers zoeken niet naar nuance of subtiliteit. In de onderlinge discussies, die als een rode draad door de serie lopen, worden alle debatregels met voeten getreden. De jongeren schreeuwen door elkaar heen, maken ruzie, maar het mag allemaal – bij voorkeur met dampende hiphopklanken op de achtergrond.

keiharde discussies

„Ik vind die nette Rondom-Tien-debatten vreselijk”, zegt Nevejan. „Geef mij maar de felheid van deze jongeren. Ze gaan er vol in, pakken elkaar keihard aan. Soms is de stemming in de groep below fucking zero, maar even later vier je weer feest met elkaar. Bovendien gaat het wel ergens over. Als het gaat om thema’s als religie of de vrijheid van meningsuiting, zijn deze jongeren veel verder in de discussie dan de gemiddelde Nederlander denkt. Zeker als we op reis zijn, zitten we soms de hele nacht te discussiëren.”

Wat wil Nevejan bereiken met Couscous & Cola? „Wat mij stoorde aan de hele discussie over integratie en allochtonen is dat we met z’n allen wel óver allochtonen praten, maar niet mét ze. Ik kreeg het idee voor dit programma en binnen drie weken had BNN ‘ja’ gezegd en waren we aan het draaien. Ik draag geen moralistische boodschap uit, we laten de jongeren zien zoals ze zijn. Het zou mooi zijn als mensen wat meer gaan nadenken over het onderwerp.”

Nevejan streeft er niet naar om, analoog aan de Britse documentaireserie Seven Up, de groep jongeren tot in lengte van jaren te blijven volgen. „Ik denk dat het hierbij blijft. Wel zou ik van de twee tv-series nog graag een lange documentaire willen maken. Dan kan Couscous & Cola ook via de bioscopen worden verspreid.”

De eerste aflevering van Couscous & Cola is woensdag 14 maart te zien, om 22.00 uur op Nederland 3.