Verbonden continenten

Het front ligt al jaren in een ander deel van de wereld. Washington heeft om die reden Zuid-Amerika, ook wel de achtertuin van de Verenigde Staten genoemd, wellicht moeten veronachtzamen. Maar in de tijd waarin de Amerikanen de strijd aangingen in Afghanistan en Irak, ontwikkelden de zuiderburen zich steeds meer tot zelfbewuste, ideologisch linksere naties. Ze hadden het tij economisch mee, waardoor de afhankelijkheid van de VS schijnbaar kon verminderen. Intussen is de populariteit van de Amerikaanse president in de regio niet gegroeid, zo bleek gisteren bij aankomst van George W. Bush in de Braziliaanse metropool Sao Paulo. Daar begon te midden van gevechten en anti-Amerikaanse betogingen een reis van Bush door Latijns-Amerika.

De delen van het Amerikaanse dubbelcontinent hebben historisch altijd een ietwat ongemakkelijke relatie gehad. Er was zeker sprake van bondgenootschappen, soms zelfs innige, maar ook van eenrichtingsverkeer. De politieke verhoudingen werden beheerst door economische belangen en anticommunistische en antisocialistische sentimenten. De bondgenoten van Washington in Latijns-Amerika waren rechtse dictators, die eindeloos werden geduld en soms gekoesterd om geen andere redenen dan economische. Zolang het Amerikaanse geld bij hen in de zak kwam, garandeerden de kolonels en generaals vrije export van grondstoffen richting het noorden. Aan die situatie is een eind gekomen, maar het Latijns-Amerikaanse wantrouwen jegens Washington is niet verdwenen. Bush zal dat op zijn reis vaker ondervinden.

Politiek en economisch heeft zich in het zuidelijk deel van het dubbelcontinent de laatste decennia een revolutie voltrokken. Dictaturen maakten plaats voor sociaal-democratische en links-nationalistische regimes. Armoede is nog steeds wijdverbreid in Midden- en Zuid-Amerika, maar de economische groei en de toenemende wil van de bevolking hiervan ten volle te profiteren, hebben de regio blijvend een ander aanzien gegeven. Latijns-Amerika is aan het begin van het nieuwe millennium sterk in opkomst en wenst zich zo onafhankelijk mogelijk van de noorderbuur op te stellen. In ieder geval voor de bühne. Dit nieuwe zelfbewustzijn, soms nogal luidruchtig geuit – zie de anti-Amerikaanse retoriek van de Venezolaanse leider Hugo Chávez – leidt in toenemende mate tot spanningen met Washington.

Hoe omstreden Bush’ bezoek ook is, en hoeveel demonstranten ook tegen hem zullen ageren, het is goed dat de Amerikaanse president zich in de regio vertoont. De wederzijdse belangen zijn immers onveranderd groot. Of het nu aardolie is uit Venezuela, biobrandstof (ethanol) uit Brazilië of koper uit Chili – de Noord-Amerikanen hebben het nodig en de Zuid-Amerikanen willen de dollars.

Het zou schijnheilig zijn die economische lotsverbondenheid te ontkennen. Handel leidt tot welvaart; dat is in Sao Paulo en Caracas niet anders dan in Mexico-Stad en New York. De verschillen tussen de delen van het dubbelcontinent zijn lang genoeg opgespeeld. Het gaat er nu om te onderstrepen wat deze partners bindt: open markten, verhoging van de welvaart en vooral het besef dat ze niet buiten elkaar kunnen.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het hoofdartikel Verbonden continenten (9 maart, pagina 7) brak af in het laatste woord. Het slot had moeten luiden: Het gaat er nu om te onderstrepen wat deze partners bindt: open markten, verhoging van de welvaart en vooral het besef dat ze niet buiten elkaar kunnen.