Uruzgan met nieuwe leider veel onveiliger

Gouverneur Jan Mohamad Khan van Uruzgan was corrupt. Daarom moest hij weg van Nederland. Zijn opvolger blijkt geen succes. ,,We zien hem nooit.’’

Kabul, 9 maart. - Haji Mohammad, een chauffeur uit Uruzgan, is op zijn dertigste een man zonder illusies. „Het gaat alleen maar slechter in Uruzgan sinds vorig jaar de nieuwe gouverneur is aangetreden”, zegt hij. „De mensen zijn moe van de Talibaan en de buitenlandse troepen.”

Een jaar geleden werd Abdul Hakim Munib gouverneur van Uruzgan, de provincie waar de Nederlandse militairen van de NAVO-stabilisatiemacht ISAF opereren. Munibs voorganger, Jan Mohamad Khan, moest onder druk van de Nederlandse regering weg. De voormalige krijgsheer werd medeverantwoordelijk gehouden voor de onveilige situatie en de corruptie in Uruzgan.

Opvolger Munib moest als buitenstaander – hij is afkomstig uit de provincie Paktya – grote schoonmaak houden. Onder zijn bewind zouden openbaar bestuur en politie beter moeten gaan functioneren. Wederopbouw zou een impuls krijgen.

Maar uit gesprekken in de hoofdstad Kabul met parlementariërs uit Uruzgan in de Wolesi Jirga (het Afghaanse Lagerhuis), inwoners van de provincie en de hulporganisatie AHDS (Afghan Health Development Services) rijst vooralsnog een weinig opwekkend beeld op. De voornaamste conclusies na een jaar bestuur door Munib: het is alleen veilig in Tarin Kowt, maar daarbuiten is de situatie verslechterd sinds het vertrek van Jan Mohamad Khan. De nieuwe gouverneur brengt bovendien een groot deel van zijn tijd door in Kabul.

„Wij zien Munib bijna nooit in de stad”, zegt Haji Mohammad in het kantoor in Kabul van AHDS, een van de weinige hulporganisaties die in Uruzgan actief zijn. Mohammad, die in Tarin Kowt woont, werkt als chauffeur voor AHDS. Hij zegt: „Buiten Tarin Kowt kom je overal de Talibaan tegen. Ze laten me met rust omdat ze niet weten dat ik medicijnen vervoer. Ze denken dat ik de auto gebruik voor personentransport.”

Mohammads baas, die uit veiligheidsoverwegingen niet met naam in de krant wil, zegt dat het veel lastiger voor AHDS is geworden om te werken in de verschillende districten. „De vorige gouverneur ging met de Amerikanen achter de Talibaan aan. Nu gebeurt dat niet meer. Je ziet de Talibaan steeds brutaler worden.”

Lagerhuisleden uit Uruzgan zetten vraagtekens bij het twijfelachtige optreden van Munib. De enige vrouwelijke afgevaardigde uit de provincie, Sona Niloofar, kreeg de afgelopen maanden veel telefoontjes van mensen uit Uruzgan die zich afvroegen waar Munib uithing. Munib was vanaf december in Kabul en keerde pas twee weken geleden terug.

Niloofar: „De mensen weten niet eens waar hun eigen gouverneur is. Dat maakt geen sterke indruk. Hij zit liever bij zijn vrouw in Kabul. Ik dacht dat hij wegging als gouverneur.”

[Vervolg URUZGAN: pagina 4]

URUZGAN

Buitenstaanders herkennen de Talibaan niet

[Vervolg van pagina 1] Vast staat, bevestigen diverse bronnen, dat Munib zijn ontslag heeft aangeboden aan president Karzai. Die heeft dat geweigerd. Waarom hij weg wil, blijft gissen. Maar Hashim Watanwal heeft er wel een verklaring voor. Ook Watanwal, een hoge ambtenaar tijdens het Sovjetgezinde bewind van president Najibullah in de jaren tachtig, vertegenwoordigt Uruzgan in de Wolesi Jirga. „Munib is corrupt”, zegt hij. „Sinds kort is er een advocaat-generaal bij het Hooggerechtshof in Kabul aangesteld die fraude moet gaan onderzoeken in de provincies. Munib wilde weg zijn uit de provincie voordat de aanklager langskomt.”

Watanwal baseert zijn uitspraken op begrotingsvoorstellen van Munib die hij heeft gezien. Geprojecteerde vergoedingen voor beveiligingspersoneel zouden veel hoger liggen dan nodig is voor het werkelijke aantal beveiligingsmensen dat in Uruzgan werkt. „Maar er is niemand die dat vanuit Kabul kan controleren. Daar ben ik achter gekomen toen ik in december in Uruzgan was.”

De parlementariër is overduidelijk gefrustreerd. Vorig jaar was hij nog zo blij dat Jan Mohammad Khan werd afgezet. Hij verafschuwde de voormalige krijgsheer. Nu is alles anders. Hij durft het bijna niet te zeggen, maar vindt Munib geen verbetering. En dat is eufemistisch uitgedrukt. Zijn klachten over Munib vonden tot zijn teleurstelling aanvankelijk geen gehoor bij de Nederlandse ambassade. „Ik begrijp niet waarom ze hem blijven steunen.” Afgelopen donderdag heeft hij overigens alsnog de gelegenheid gekregen zijn klachten toe te lichten, en sprak hij ook met Nederlandse parlementariërs.

In Uruzgan heeft Watanwal dorpjes in verschillende districten bezocht en daarover gerapporteerd aan president Karzai. „Er is nog weinig gebeurd aan opbouw. De mensen hebben behoefte aan waterputten, gezondheidszorg. Wat vooral schokkend is: buiten de hoofdstad zijn nergens overheidsfunctionarissen, politieagenten te bekennen.”

Niloofar, onlangs nog in Uruzgan, bevestigt zijn verhaal. Over de situatie in Tarin Kowt is zij te spreken. Maar de omliggende dorpjes wachten volgens haar nog steeds op reconstructieprojecten. „Waarom duurt het zo lang voordat er iets gebeurt?”, vraagt zij zich af. „Ik begrijp dat de veiligheidssituatie zeer slecht is, maar wederopbouw is essentieel. Dat geeft de mensen hoop, werk, houdt ze van de straat, geeft ze minder reden naar de Talibaan te luisteren.”

Als Munib wel in de provincie is, vertoont hij zich nog altijd amper buiten de hoofdstad. En áls hij een bezoek brengt aan een afgelegen district, doet hij dat per helikopter.

Watanwal: „Wat voor indruk maakt dat op de inwoners! Toen Khan gouverneur was, konden overheidsfunctionarissen wel in per auto rondreizen”.

Rozi Khan, voormalige veiligheidschef van ex-gouverneur Khan (geen familie), kan dat laatste alleen maar beamen. Khan, een lange rijzige man met lichte ogen, lange zwarte baard en donkere tulband, is op familiebezoek in Kabul. Vier jaar lang werkte hij voor Jan Mohammad en vier maanden voor Munib. Hij werd vervangen door Mohammad Qasim, een familielid van de nieuwe gouverneur en ook afkomstig uit Paktya.

Rozi Khan: „Er was van alles mis met Jan Mohammad, maar één ding was wel goed: de veiligheid. Destijds kon je gewoon met de auto naar bijvoorbeeld het Chora-district; nu is dat onmogelijk, door de Talibaan.”

Ook Rozi Khan was geen fan van zijn voormalige baas, „een corrupte dief die zijn eigen stam, de Popolzai, voortdurend voortrok.” Rozi Khan behoort tot de Barakzai, een van de andere prominente stammen in Uruzgan.

Op zich vindt Rozi Khan dat de Nederlandse troepen prima werk verrichten met hun patrouilles rond Tarin Kowt. De onveilige situatie komt vooral door het zwakke optreden van Munib, zegt hij. „ Jan Mohammad Khan wist precies waar en wie de Talibaan waren. Voor buitenstaanders zien de Talibaan en de gewone burgers er hetzelfde uit. Het is wel eens voorgekomen dat ISAF-soldaten met Talibaanstrijders zaten te praten zonder dat ze het doorhadden.”