‘We zijn de grootste geworden. Wat wil je nog meer?’

De meeste partijen zien redenen om tevreden te zijn over de uitslag van de verkiezingen, zo bleek gisteren op hun bijeenkomsten in het land. „We zijn op de weg terug.”

Uitslag valt PvdA mee

Michiel van Hulten, partijvoorzitter van de PvdA, had gisteren „op kantoor” nog meegedaan aan een pooltje: veertien zetels had hij voorspeld. „En dan valt de uitslag, met een zetel meer, dus nog mee.” Een beetje teleurgesteld is hij wel. „We hadden gehoopt het regeerakkoord te kunnen verzilveren, maar dat is niet gebeurd. Nog niet.”

Prominente PvdA’ers, onder wie de nieuwe bewindslieden Ahmed Aboutaleb, Ella Vogelaar, Sharon Dijksma en Guusje ter Horst, waren gisteravond naar het provinciehuis in Lelystad gekomen, voor de uitslag van de verkiezingen. Ook Aboutaleb, de nieuwe staatssecretaris van Sociale Zaken, is teleurgesteld, zegt hij, maar minder dan hij tevoren had gevreesd. „Het is een fikse tik voor onze partij. Maar de coalitie behoudt de meerderheid in de senaat.”

Ella Vogelaar, minister voor Wonen, Wijken en Integratie, wijt het zetelverlies van haar partij aan de compromissen in het regeerakkoord. „Wij hebben onze boodschap nog niet goed kunnen verkopen. De SP heeft het makkelijker. Die heeft geen compromissen gesloten.” Ook Eerste Kamerlid Simon van Driel denkt dat. „De afgelopen weken ging het in de media alléén maar over Irak en de dubbele nationaliteit. Niet over de oude wijken, de WAO of over de participatiebanen. Dat hebben we niet goed gedaan.”

Om kwart voor elf in de avond komt Wouter Bos, vicepremier en minister van Financiën, binnen. „Een groot verlies”, zegt ook hij. „Maar met de meerderheid die de coalitie nu heeft, kunnen we goede plannen smeden én uitvoeren. De mensen hebben nog een afwachtende houding tegenover ons. Maar wij gaan onze plannen waarmaken.”

Opnieuw ‘goud’ voor CDA

Op de verkiezingsavond van het CDA, op het Haagse hoofdkantoor, waren het vooral de uitslagen van de PvdA die voor opwinding zorgden. Toen op televisie rond half tien de eerste grotere uitslag binnenkwam (uit Dordrecht, waar de PvdA bijna 8 procent verloor), was het opeens doodstil. De slechte cijfers van de coalitiegenoot wenden snel, zeker toen prognoses uitwezen dat het verlies geen grote gevolgen zou hebben voor de machtsverhoudingen in de Eerste Kamer. Het CDA verloor gisteren in alle provincies, maar bleef in de Eerste Kamer de grootste partij, net als in de Tweede Kamer. Dat was dan ook het eerste waar premier Balkenende het over had, toen hij het lichte verlies van zijn partij als overwinning presenteerde: „Opnieuw goud! We zijn de grootste fractie in de senaat geworden. Wat wil je nog meer?”

ChristenUnie ziet beloning

Bij de ChristenUnie, die zich in het provinciehuis van Zuid-Holland had verzameld, klonk gisteravond applaus en gejuich. De partij krijgt er twee zetels bij in de Eerste Kamer. „Fantastisch”, zei André Rouvoet, vicepremier en politiek leider. De partij, die deelneemt aan het nieuwe kabinet, heeft nu twee zetels in de senaat. De winst bij de Provinciale Statenverkiezingen is volgens Rouvoet boven verwachting. Volgens hem toont de uitslag aan dat zijn partij op lokaal en landelijk niveau een „betrouwbare partner” is gebleken. Dat vertaalt zich nu in de Provinciale Staten, aldus Rouvoet. Hij beschouwt dat deels als „beloning” van de inbreng van de ChristenUnie en de bereidheid om verantwoordelijkheid te dragen.

SP welkom in de herberg

De SP heeft een niet al te groot zaaltje van het Haagse café Dudok afgehuurd. Daar hoort Remi Poppe, SP’er van het eerste uur, de uitslagen glunderend aan. In Oosterhout, Noord-Brabant, komt de SP uit op 20,4 procent, zoals overal elders in het land een forse winst. „Kijk, onze inzet betaalt zich uit. In Oosterhout heb ik nog een bewonerscomité helpen opzetten, tegen de sloop van woningen. Daar krijgen we nu stemmen voor terug.” Tweede Kamerlid Remi Poppe was in 1994 met Jan Marijnissen de eerste volksvertegenwoordiger van de in 1972 opgerichte Socialistische Partij. Zijn verklaring voor de winst: „De mensen begrijpen dat we achter ze staan. Wij weten wat er moet gebeuren, omdat we de wijken ingaan.”

De SP is inmiddels de derde partij van Nederland, met bijna 52.000 leden. Dan komt Marijnissen binnen. „Hartelijk gefeliciteerd”, roept hij tegen zijn in rode SP-truien gehulde toehoorders. En: „Het is de derde keer op rij dat de SP een grote overwinning boekt. In de herberg van het kabinet was geen plaats voor ons, maar in de herberg van de mensen wel.” SP’ers zeggen liever niet dat mensen op de partij hebben gestemd uit protest tegen het nieuwe kabinet. „Nee, dit is een stem vóór de SP”, zegt Sadet Karabulut, één van de nieuwe Tweede Kamerleden. Dat de SP de PvdA niet heeft ingehaald, deert de feestvierders niet. Karabulut: „Dat is een kwestie van volhouden, hard werken en een goed programma.”

VVD: betutteling afgewezen

VVD-leider Mark Rutte ziet in het zetelverlies van de coalitiepartijen CDA en PvdA een „afwijzing van de betutteling van het kabinet”. „De coalitie verliest. Dit is een buitengewoon duidelijk signaal aan de nog jonge coalitie dat Nederland zich zorgen maakt.” Oud-vicepremier Gerrit Zalm toonde zich gisteravond tevreden met de uitslag. „Het is een royale winst ten opzichte van de Tweede Kamer.” Hij grapte dat „de vorige lijsttrekker beter was”. In 2003 was Zalm zelf lijsttrekker van de VVD. Rutte noemde de uitslag bemoedigend voor zijn partij. „We zijn op de weg terug. We zijn stabiel na een slechte uitslag in november. Het is niet te zeggen hoeveel het niet meedoen aan de verkiezingen van Geert Wilders ons scheelt. Maar dat effect zit wel in de uitslag.”

Doorbraak Partij voor Dieren

Net als Jan Marijnissen wijst Marianne Thieme, leider van de Partij voor de Dieren, erop dat de behaalde winst op 22 november vorig jaar niet eenmalig was. „Wij zijn geen eendagsvlieg. De Partij voor de Dieren breekt door.” Thieme, die de uitslag afwachtte in de Eerste Kamer, is „superblij” met één zetel. Wie die zetel gaat bezetten, is nog niet bekend. „We voeren nog sollicitatiegesprekken.” Ook in de Eerste Kamer wil de Partij voor de Dieren van Marianne Thieme „als waakhond” optreden voor het dierenwelzijn. „Net zoals we nu ook in de Tweede Kamer doen.”

Bijdragen: Cees Banning, Raymond van den Boogaard, Egbert Kalse, Claudia Kammer, Antoinette Reerink, Derk Stokmans en Merel Thie.