Samen je recht halen

Europese consumenten moeten via de rechter samen kunnen optrekken tegen bedrijven, als het ligt aan Meglena Kuneva, Europees Commissaris voor consumentenzaken. Kuneva, voormalig minister van Europese Zaken in Bulgarije, wil dat consumenten in Europa beter worden beschermd. Vooral bij aankopen via internet blijkt regelmatig iets mis te gaan. Volgende week komt Kuneva in Brussel met een voorstel. „Wij zijn hoopvol gestemd’’, zegt Barbara den Uijl van de Consumentenbond in Den Haag.

Hebben consumenten nu te weinig middelen voorhanden om schade te claimen?

„Wij merken dat de meeste consumenten die klachten hebben over de diensten of producten van een bedrijf er alleen voor staan. Ze kunnen bij de rechter individueel schadevergoeding eisen. Maar als de schade relatief klein is, rond de vijftig euro, neemt de consument de moeite niet van een gang naar de rechter.’’

Zijn collectieve consumentenacties in Nederland wel mogelijk?

„Wij hebben de afgelopen decennia slechts in een paar grote zaken collectief actie gevoerd, niet alleen in Nederland. In Amerika hebben we zo’n duizend gedupeerden van slechte borstimplantaten vertegenwoordigd. We hebben een gerechtelijke procedure gevoerd tegen de Amerikaanse fabrikant Dow Corning. Het heeft lang geduurd, maar eind vorig jaar zijn eindelijk de eerste schadevergoedingen uitgekeerd. Gemiddeld krijgen de gedupeerde vrouwen 960 euro en een vergoeding voor een gescheurd implantaat.’’

In Nederland niet?

„Het is veel lastiger. Consumentenorganisaties kunnen op dit moment geen collectieve schade eisen, het juridische traject is omvangrijk. Een goed voorbeeld is de besmetting van zeker tweehonderd mensen door de legionellabacterie op de West-Friese Flora, in 1999. De bacterie werd via een whirlpool op de bloemententoonstelling verspreid. Het drama kostte bijna dertig mensen het leven, veel mensen waren besmet. Deze zaak loopt nog, er moet in hoger beroep een oordeel uitgesproken worden wie er aansprakelijk is. Pas daarna is het voor slachtoffers mogelijk om – individueel – een eis tot schadevergoeding in te dienen. Minister Hirsch Ballin (CDA, Justitie) onderzoekt momenteel of het burgerlijk procesrecht kan worden aangepast. Dan wordt het eisen van collectieve schadevergoeding in Nederland ook gemakkelijker.’’

Zijn Europese consumentenacties niet nog gecompliceerder?

„Dat hoeft niet als je juridische obstakels wegneemt. Steeds meer mensen kopen producten via internet bij bedrijven in andere landen. Als consumenten daarbij schade lijden, kunnen ze gemakkelijker een vuist maken als ze op Europees niveau collectieve actie kunnen ondernemen.”