Gesmoord medicijn

Alles wordt geprobeerd om de verstikking van longfibrosepatiënten tegen te gaan. Ook het nieuwste medicijn werkt niet.

Een experiment met een medicijn tegen longfibrose, een ziekte waarbij littekenweefsel in de longen groeit, is afgelopen maandag voortijdig gestaakt. De sterfte onder de mensen die het medicijn kregen was ruim tien procent hoger dan in de groep mensen die een nepmiddel (placebo) gebruikte.

Het gaat om het middel interferon-gamma, van de Amerikaanse biotechfirma InterMune. Het zogenaamde INSPIRE-onderzoek dat nu na een tussenanalyse abrupt is gestopt, had moeten leiden tot de officiële registratie van interferon-gamma als longfibrose-medicijn. Dit onderzoek was de laatste stap. De vraag is hoe het zover heeft kunnen komen.

Bij idiopathische longfibrose wordt het soepele weefsel van de longblaasjes langzaam omgezet in een soort onwerkzaam littekenweefsel met veel collageen. Het voorvoegsel idiopathisch betekent: met onbekende oorzaak. Er is van alles geprobeerd om de voortdurend toenemende ademnood te stoppen: ontstekingsremmers en stoffen die het afweersysteem beïnvloeden, celdodende middelen, antioxidanten, maar niets helpt. Ja, een longtransplantatie. Maar donorlongen zullen er nooit genoeg zijn.

Van interferon-gamma is aangetoond dat het de aanmaak van collageen kan blokkeren. Daar was de hoop op gevestigd. Dierproeven verliepen goed en in kleinere onderzoeken bij patiënten leken de resultaten gunstig. Tijd voor de eerste grotere studie. Met teleurstellend resultaat, bleek al begin 2004 in The New England Journal of Medicine.

In de placebogroep stierf 17 procent van de patiënten en in de behandelde groep was dat slechts 10 procent, maar dat kon met 330 deelnemende patiënten nog net toeval zijn. Samenvoegen van dit resultaat met de uitslagen van twee kleinere onderzoeken (een meta-analyse met 390 patiënten) leverde wel minder doden door interferon-gamma op. Commentatoren benadrukten dat interferon wél goed hielp bij mensen die nog niet ernstig ziek waren.

Onder dat toch wat dreigende gesternte begon de INSPIRE-studie, met zeshonderd longfibrosepatiënten die nog niet zo ziek waren. Dat moest goed gaan. InterMune stuurde trotse persberichten rond. Daarin stond in november 2005 opeens dat het aantal deelnemers werd verhoogd van zes- naar achthonderd. Niet best, kun je daar achteraf uit lezen, want een medicijn dat het verschil weet te maken, doet dat ook in een kleine groep. Het was een voorbode die de beursanalisten toch niet goed hebben gezien, want de waarde van het aandeel InterMune daalde dinsdag in één klap met 6 dollar naar 22 dollar.

Wim Köhler