Europadebat in Haags paleis zonder critici

„De Europese Unie is geen superstaat, het is geen staat en dat wordt het niet. De Europese Unie is er vóór de staten.” Robert Cooper, Brits topambtenaar in Brussel en publicist, had gisteren een geruststellende boodschap voor de eurocritici in Nederland. Ze waren niet te bekennen in de zaal van overwegend eurogelovigen. Maar de Nederlandse afwijzing van de Europese Grondwet was wel aanleiding voor het eerste van drie symposia die in het Haagse Paleis Noordeinde worden gehouden.

Koningin Beatrix, geflankeerd door de prinsessen Maxima en Mabel, begroette persoonlijk de rond 150 gasten. Schrijvers, wetenschappers, politici, journalisten, ondernemers.

„Het gaat niet om de richting van het Europadebat, het is zorgelijk dat er geen debat is”, zei discussieleider en publicist Joris Luyendijk bij de opening van het symposium. Schrijver Geert Mak (‘In Europa’) wees erop dat de ‘pioniers’ van Europa en de Grondwet één ding hebben onderschat: de sociale cohesie in een sterk veranderende wereld. Een onveilige buitenwereld levert grote behoefte op aan binnenlandse veiligheid. Daarom verwierpen de burgers de ‘richting’ van het Europese project. „Maar Europa is te belangrijk om over te laten aan boze populisten of eurocraten”, zei Mak. Het nationale model is volgens hem niet opgewassen tegen mondiale problemen op het gebied van migratie, het klimaat, energie. De elite heeft dat wel begrepen, zei Cooper, souffleur van de Britse premier Tony Blair en schrijver van ‘The Breaking of Nations’. Maar de meeste politieke issues die de ‘gewone man’ bezighouden, zijn binnenlands zoals zorg, onderwijs, de economie. Cooper ziet dan ook weinig in pogingen om Europa ‘populair’ bij de bevolking te maken. Referenda vindt hij onzalig in een parlementaire democratie. Maar hoe zit het dan met de burgers, wilde een jonge vrouw uit de zaal weten. „Natuurlijk is er wel een bepaalde mate van begrip nodig, anders komt de politiek niet tot compromissen”, gaf Cooper toe. „Europa moet vooral een eliteproject blijven.” Of die burger het daarmee eens is? Dat moet blijken bij het volgende Paleisdebat waar de Europese burger centraal staat. Als hij maar wel wordt uitgenodigd.