En toch gaat de RijnGouweLijn door

In Den Bosch juichen SP’ers over een flinke winst, in Leeuwarden is de FNP tevreden over een klein verlies, en Leiden viert de afwijzing van een sneltram.

SP Brabant viert feest

Het meest fantastische is gebeurd, één op de vier Brabanders stemde op de SP!” Aan het einde van de avond stelde lijsttrekker Nico Heijmans de zaken mooier voor dan ze waren, maar dat mocht de pret niet drukken. „Nico, Nico” en „SP nu, SP nu” klonk het in de Verkadefabriek in Den Bosch waar honderden SP’ers feest vierden.

In vier van de vijf grootste Brabantse steden – Eindhoven, Tilburg, Den Bosch en Helmond – veroverde de SP méér stemmen dan welke andere partij ook en werd mede daardoor de grootste fractie op één na (CDA) in de Provinciale Staten van Brabant. De VVD en de PvdA zijn geklopt, jubelde de aanhang.

Heijmans geeft graag toe dat het succes voor een belangrijk deel is te danken aan het ‘Marijnissen-effect’. „Als wij de deuren langs gaan of de markt bezoeken en duidelijk maken dat we van de SP zijn, krijgen we steevast te horen: ‘O, jullie zijn van Marijnissen’.” Hij wijst ook op de „goede oppositie” die de zes SP’ers in de Provinciale Staten hebben gevoerd tegen de machtige coalitie van CDA, VVD en PvdA, die in hun ogen op diverse punten faalde. Zo liep de aanbesteding van het busvervoer mis en is de jeugdzorg niet op orde.

In de Verkadefabriek zei Heijmans dat het tijd wordt dat de (al vier decennia besturende) coalitie opstapt. „Het CDA en de SP hebben samen dertig zetels. Ik zie een coalitie met het CDA zeker zitten. Geweldig! Nee, het cultuurverschil tussen de SP en het CDA is hier niet zo groot. Het Brabantse CDA is veel socialer dan het CDA van Balkenende.”

Friezen blij met verlies

Lijsttrekker Johannes Kramer van de Fryske Nasjonale Partij (FNP) blikt somber naar de schermen, waarop de uitslagen van de verschillende Friese gemeenten verschijnen. Het tijdelijke provinciehuis in Leeuwarden is goed gevuld. De uitkomsten wijzen in de richting van een verlies van tussen de vier en zes procent voor de Frysk Nasjonalen. De FNP is nu met zeven zetels de derde partij in de Friese staten. „Wiebe Hoekstra, nummer elf op de FNP-lijst en raadslid in Skarsterlân, wijt het verlies aan het feit dat de kiezer landelijk stemt. „Wij krijgen geen cent subsidie voor onze campagne, de landelijke partijen wel.” .

Uiteindelijk pakt het minder slecht uit dan aan het begin van de avond werd gevreesd. De FNP haalt vijf zetels, omgerekend naar het nieuwe aantal statenleden een zetel verlies. En slechts 0,1 procent minder dan de VVD, die nu de derde partij wordt. Douwe Bijlsma, nummer drie van de FNP, heft het glas rode wijn. Hij is tevreden. „Bylsma betellet”, (Bijlsma betaalt) roept hij in zijn mobieltje. Een klein partijgezelschap elders in de stad kan een rondje op zijn kosten bestellen. Een opgeluchte Kramer geeft fractieassistent Janke de Vries een stevige omhelzing. Hij is niet ontevreden. „In het begin zag het er slecht uit. We hebben wel een tikje gekregen, maar we zijn in het landelijke campagnegeweld niet onderuit gegaan. Ik tel mijn zegeningen.”

Leiden wil geen sneltram

„En dan nu dames en heren, de reden waarvoor u hier vanavond bent gekomen: de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen.” Er gaat gelach door de Leidse Pieterskerk na het begin van de speech van burgemeester Henri Lenferink. De ware reden voor de grote opkomst is de uitslag van het referendum over de RijnGouweLijn. Als de burgemeester eindelijk bekend maakt dat een overgrote meerderheid – bijna zeventig procent – van de Leidenaren gisteren de komst van de sneltram door de binnenstad heeft verworpen, galmt er gejuich door de kerk.

De uitslag, die door het gemeentebestuur als bindend wordt beschouwd omdat meer dan dertig procent stemde (54,6), voelt als een overwinning voor de actiegroep Stoom (Stichting Openbaar Vervoer Op Maat), die zes jaar lang actie voerde tegen de komst van de RijnGouweLijn, een lightrailverbinding die Gouda vanaf 2010 met Katwijk en Noordwijk moet verbinden.

Roelof van Essen, projectleider infrastructuur voor Leiden, is niet verbaasd maar wel teleurgesteld over de uitslag. „De sentimenten overheersten. Dit was een mooie kans om de bereikbaarheid van Leiden te verbeteren.” Van Essen is er van overtuigd dat de RijnGouweLijn er uiteindelijk toch komt. „We zullen nu een alternatief tracé door Leiden moeten zoeken. Dat zal alleen wel een vertraging van drie, vier jaar opleveren.” Ook de provincie liet weten dat de RijnGouweLijn hoe dan ook doorgaat, ook na een Leids ‘nee’. De tegenstanders genoten gisteren nog even van ‘hun moment’. Piet Schuur van de Fietsersbond: „Deze kleine Betuwelijn is gelukkig door de burger tegengehouden.”

Bijdragen: Guido de Vries, Karin de Mik en Brian van der Bol