De lente komt van links

Langere dagen, jonge eendjes: nrc.next plaatst het fenomeen ‘lente’ in het aardse bestaan (en daarbuiten).

Vandaag: politiek

Linkse lente: dat allitereert. Rechtse lente niet. Rechtse winter, met een r aan het begin en een r aan het eind: dat klinkt weer wél.

Maar het is niet alleen de alliteratie die de lente verbindt met links, zegt politiek socioloog Dick Pels: „De lente is al heel lang het seizoen van het socialisme. Het is de tijd van een nieuw begin. En van 1 mei, natuurlijk.”

De 1 mei-vieringen, oorspronkelijk bedoeld om op te komen voor een achturige werkdag, dateren van 1889. Hetzelfde jaar waarin de Mei van Gorter verscheen, de socialistische dichter die een nieuwe mensheid aankondigde. Morgenrood, licht na de duisternis, nieuw leven: „De lyriek en rituelen van links zijn sinds jaar en dag verbonden met de lente”, zegt Dick Pels.

Niet verwonderlijk dus dat Femke Halsema op 19 maart 2005 namens GroenLinks de ‘linkse lente’ uitriep, „in antwoord op de rechtse winter” van het (toen nog) tweede kabinet-Balkenende. Er werd een website (www.linkselente.nl) gebouwd, er verscheen een boek onder die titel en allengs kreeg het begrip de betekenis dat er een nieuwe linkse meerderheid kon komen – en wie weet een links kabinet.

„Zelf”, zegt politiek filosoof Bert van den Brink, „had ik meteen moeite met het begrip linkse lente”. Praagse lente, ja, dat is een mooie metafoor: „Dat staat voor bevrijding van onderdrukking. Breken met wat was vastgevroren.” Maar linkse lente? „Mij doet het vooral denken aan linkse mensen die menen dat ze het alleenrecht hebben op creativiteit en durf. Volgens mij is het ook geen slimme metafoor. Het klinkt naar een enorme bevrijding. Maar wat moet je als die bevrijding uitblijft?”

Dat is een vraag voor de campagneleider van GroenLinks, Jaap de Bruin. Eerlijk gezegd, zegt die, „zijn we er nog niet uit of we doormoeten met het begrip linkse lente”.

Wél tot en met de verkiezingen van gisteren. Maar vanaf nu? „Met PvdA, CDA en ChristenUnie in één kabinet is de machtspolitieke situatie veranderd. We moeten het er binnenkort maar eens over hebben.”