Stemmen voor een torentje hier of daar ‘Op wie? Ik doe vaak maar wat’

Vandaag wordt het bestuur van de provincie gekozen. Stemden kiezers strategisch of hadden ze provinciale motieven? „Ik wil het kabinet vertrouwen geven.”

Rotterdam, 7 maart. - Advocaat Arco Blankestijn en zijn vrouw stemden vanmorgen in Hengelo op de ChristenUnie. Ze willen het huidige kabinet aan een meerderheid helpen in de Eerste Kamer. „Dan worden wetsvoorstellen makkelijker aangenomen”, zegt Blankestijn. Over provinciale thema’s hebben ze nauwelijks iets gehoord. „Terwijl we wel enorm betrokken zijn bij gemeentelijke en landelijke politiek”, zegt zijn vrouw. Ter verdediging voeren ze aan dat de politieke partijen ook weinig onderwerpen hebben waarop ze zich provinciaal kunnen profileren. Blankestijn: „De provincie gaat altijd over het landschap. Een torentje hier of een torentje daar.”

Vandaag worden de nieuwe provinciebesturen gekozen. De opkomst is doorgaans laag: onder de vijftig procent. Maar dit jaar is het spannender dan anders, vooral omdat leden van de Provinciale Staten eind mei de senatoren voor de Eerste Kamer kiezen en omdat het nieuwe kabinet juist is aangetreden. Peilingen laten zien dat de coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie in de senaat mogelijk geen meerderheid krijgt. De oppositie kan dan gemakkelijk wetgeving blokkeren in de Eerste Kamer.

De gepensioneerde Henry Weghorst (76) uit Hengelo heeft wel een provinciaal motief om te stemmen. Niet op het CDA, zoals hij bij andere verkiezingen doet, maar op GroenLinks. Die partij verzet zich tegen plannen om van de militaire vliegbasis Twente een grote burgerluchthaven te maken, terwijl het CDA niet echt duidelijk stelling neemt. „Er blijft al zo weinig over van het mooie groene Twente. Als die straaljagers weg zijn kun je daar prachtig recreëren”, zegt Weghorst, die regelmatig in het gebied tussen Hengelo, Enschede en Oldenzaal fietst.

„De provincie leeft niet”, zegt Leo Janssen, personeelsfunctionaris en gemeenteraadslid voor de PvdA in Hengelo. „Ook in de raad zien wij het vooral als een subsidieloket voor de gemeente.” Het is dat provincies deel uitmaken van het bestuurlijke systeem maar wat Janssen betreft mogen ze afgeschaft worden. Hij stemt alleen omdat hij dat zijn democratische plicht vindt en heeft zich niet echt in de provinciale thema’s verdiept. Als die al een rol spelen. „Woningbouw is wel belangrijk, daar heeft de provincie een dikke vinger in de pap. Maar het is ver van je bed.” Volgens Janssen beheersen landelijke thema’s de verkiezingen. „Maar door een onbenullige discussie over die dubbele paspoorten laat ik me niet leiden.”

Bij het gemeentehuis in Den Haag hadden drie uur na opening 203 mensen gestemd. In het stemlokaal staan rond elf uur twee mannen samen achter een stemcomputer. Eén van hen, Vince Ronald Tromp (48), probeerde de ander ervan te overtuigen dat hij beter op de SP kan stemmen dan op het CDA. „De SP doet wat voor minderheden.”

[Verolg VERKIEZINGEN : pagina 3]

‘Op wie? Ik doe vaak maar wat’

Zelf mag Hagenaar Tromp niet stemmen, hij komt net uit detentie en heeft geen stempas ontvangen.

John Bruining Eisden (23) uit Den Haag gaat vandaag niet stemmen. „Nog nooit gedaan, ook. Ik weet er te weinig van.”

Bart van Osch (34) stemt hetzelfde als bij de landelijke verkiezingen, namelijk SP. „Ik weet weinig van wat er in de provincie speelt. Maar de SP heeft altijd goede punten. Ze zijn tegen armoede, tegen de grote verschillen tussen arm en rijk én ze gaan niet mee met de mening van de grote massa.”

Henri van der Veen (56) wilde PvdA stemmen, maar toen hij het „flutblaadje’’ in de bus kreeg „waar niets in stond” en zag dat GroenLinks veel voor het milieu en de jeugdzorg wilde doen, was hij om. „Vooral meer geld naar de jeugdzorg is goed, ik heb een kind dat uit huis is geplaatst, vandaar.”

Saskia Hiemstra uit Leeuwarden stemde landelijk VVD, maar koos vanmorgen „heel bewust” voor de FNP (Fryske Nasjonale Partij), de derde partij van Friesland. Hiemstra is heel bezorgd over de snelle bodemdaling in Noord-West-Friesland als gevolg van de in haar ogen „agressieve” zoutwinning aldaar. „De FNP wil dat die direct wordt stopgezet.” Ze wil verder, net als de FNP, dat een deel van de aardgasbaten naar Friesland vloeien. „Ook mijn man, een fervent VVD’er, heb ik overgehaald FNP te stemmen.”

Jeen Heidinga uit Leeuwarden stemt ook op de FNP. „Die zijn meer op de regio gericht. Ik ben voor het cultuurbehoud van Friesland.”

Jay Boedhoe brengt zijn stem voor het eerst bewust niet uit. „Ik stemde altijd PvdA, dat doen alle Surinamers.” Maar hij is persoonlijk teleurgesteld in de politiek. Boedhoe is ex-gedetineerde en heeft een oogziekte, maar wordt naar eigen zeggen door diverse instanties van het kastje naar de muur gestuurd. „Een ambtenaar van de gemeente kon niets voor me doen, terwijl ik dolgraag aan het werk wil.”

PvdA-lid Jan Seinstra stemde met een landelijk motief, vertelt hij als hij het stembureau in Leeuwarden verlaat. „Ik stem altijd PvdA en nu dus ook. Je moet consequent zijn. Overigens doet de PvdA het in de Friese staten ook goed.” Hij wilde met zijn stem „het signaal afgeven dat het nieuwe kabinet vertrouwen moet krijgen”.

Senior Jan Verschuuren uit het Brabantse Moerdijk wist vanmorgen nog niet op wie hij ging stemmen. Maar één ding stond vast. „Het wordt niet de VVD. En ik zal niet de enige hier in het dorp zijn die de liberalen laat vallen.”

De Brabantse VVD-leider Onno Hoes heeft het verbruid in Moerdijk. Hij heeft de aanleg van het industrieterrein Moerdijk 2 „er door gedrukt”, vertelt Verschuuren, zeer tegen de zin van de bevolking die meent dat Moerdijk al te veel overlast heeft van bedrijven, treinen en snelwegen.

In het centrum van Zevenbergen vertelde Lizette van den Berg vanmorgen dat ze op de VVD heeft gestemd. Dat doet ze altijd. Ze weet niet dat de uitslag van de verkiezingen voor de Provinciale Staten ook bepalend is voor de samenstelling van de nieuwe Eerste Kamer.

Bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten in 2003 was de opkomst in Rucphen met 32 procent de laagste van Nederland. In St. Willebrord, dat onder de gemeente Rucphen valt, verwacht Ad Valentijn dat dat vandaag wéér gebeurt. „Deze verkiezingen leven hier niet. Den Bosch is zo ver weg, Den Haag óók.” Pas als het om gemeenteraadsverkiezingen gaat, lopen onze dorpen warm, voegt hij daaraan toe. Zelf gaat hij ook niet stemmen.

Als Ger Lagerweijn het stembureau in Zierikzee verlaat, weet hij al bijna niet meer op welke partij hij heeft gestemd. „Ik doe vaak maar wat”, zegt hij. Dan herinnert hij zich dat hij voor D66 heeft gekozen, maar hij kan niet uitleggen waarom. Hij steekt een wijsvinger in zijn mond en vervolgens in de lucht.

Piet Jansen weet heel goed waarom hij – ook in Zierikzee – op GroenLinks stemde. „Ik ben tegen de aanleg van de nieuwe containerhaven bij Vlissingen. Het brengt veel containervervoer door Zeeland, maar ik zie weinig financieel voordeel. Ik denk dat alleen Antwerpen er goed mee is en die stad moet haar eigen zaken regelen. Zo klein wil ik vandaag denken.”

Bijdragen: Harmke Grootenboer, Karin de Mik, Martin Steenbeeke, Merel Thie, Juliette Vasterman en Guido de Vries