Hou de coach tegen het licht

Coaches die helpen bij problemen op het werk zijn erg populair.

Maar omdat het een jong beroep is, gelden er nog nauwelijks gedragsregels.

„Wat is er nou nog mooier dan iemand te helpen en er geld voor te krijgen?”, zegt Alex Engel, oprichter van de Nederlandse orde van beroepscoaches (Nobco). „Veel van onze leden zijn zo begonnen. Ze merkten in hun oude baan dat ze goed waren in het helpen van collega’s die problemen hadden op het werk. Hun werkgevers zagen dat dat heilzaam was. En maakten tijd vrij om hen vaker mensen te laten helpen. Zo ontstond de professionele coach.”

Deze bedrijfscoach is in opkomst. Vijf jaar geleden was het bij gerommel in een bedrijf nog normaal om in een groep een training te volgen. „Je ging met een trainer en wat collega’s naar een hutje op de hei. Dat leek heilzaam. Maar als je terugkwam op je werk lag daar toch weer die stapel werk en viel je terug in je oude gewoonten”, zegt Engel.

Wat op de hei gebeurde aan training en persoonlijke begeleiding, bleef ook op de hei. Nu is de werkbegeleiding individueel geworden. Wie een conflict heeft of ontevreden is over zijn baas, gaat praten met een coach. Die begeleidt je op je werkplek. Hij helpt je om je carrière te verwezenlijken, bespreekt hoe je minder last kan hebben van persoonlijke problemen en zorgt dat je beter samenwerkt. Het doel is dat iedere werknemer gelukkiger wordt in zijn baan. Yolanda Buchel, coach en manager bij het HR-adviesburo GITP: „Doordat een coach altijd iemand individueel benadert, zit hij veel dichter op zijn huid. En dat is nodig. Leidinggevenden zijn door de jaren heen verder van het personeel af komen te staan. Daarbij leek je vijf jaar geleden nog incompetent als je een persoonlijke coach had. Nu is het chic. Waarom zou je immers niet aan jezelf werken?”

Bedrijven zien ook het voordeel van gelukkiger personeel, en betalen coaches flink om dat voor elkaar te krijgen. Een adviseurtarief van tegen de honderd euro per uur is gebruikelijk. Maar krijgen ze daarmee waar voor hun geld? Iedereen mag zich namelijk coach noemen. Naar schatting is het aantal coaches in Nederland de afgelopen jaren tot twintigduizend uitgegroeid. En allemaal kunnen ze zonder een opleiding of certificaat een flink tarief vragen voor een uurtje praten met een werknemer.

„Veel coaches verdienen te makkelijk hun geld”, vindt Paul Esveld, directeur van Cedeo, een onderzoeksbureau dat in opdracht van het bedrijfsleven controleert hoe effectief trainers en coaches werken. „Bedrijven hebben dat niet helemaal door. Als we hun bijvoorbeeld na afloop vragen: ‘En, hoe beviel de coach?’, dan antwoorden ze ‘goed’. Maar als we vragen: ‘Heeft hij bereikt wat hij van te voren had aangegeven?’ Dan blijkt dat ze gewoon een prettig gesprek hebben gehad. Meer niet.”

Volgens Esveld is het ook moeilijk om aan te geven wanneer een coach effectief is. „Het beroep bestaat nog maar net. Misschien leverde dat gesprek wel meer op dan het leek. Wij weten ook nog niet helemaal wat goed is.”

Toch wordt zo langzamerhand wel duidelijk wanneer een bedrijfscoach slecht is. Ans Tros, voorzitter van de Stichting Coach: „Het begint al met de opleiding. Mensen zonder enige opleiding spijkeren een bord voor de deur en noemen zich coach. Maar zij kennen de valkuilen van het vak niet. Zo wil iedere werknemer gelijk krijgen wanneer hij een conflict heeft. Als coach moet je daarin niet te veel meegaan.”

Een ander gevaar is dat coaches snel te persoonlijk worden. „Het is misschien leuk om het over het privé-leven van je klant te hebben. Maar voor zijn of haar probleem is dat misschien helemaal niet nodig.” Volgens Tros wordt soms een coach om oneigenlijke redenen door een bedrijf in de arm genomen, bijvoorbeeld bij een arbeidsconflict. „Coaches wordt soms zelfs gevraagd om even op te schrijven dat een werknemer niet goed op zijn functie zit, zodat het bedrijf de werknemer kan ontslaan. Een goede coach gaat daarin niet mee.”

Maar hoe vind je een goede coach? Voorlopig nog via mond-tot-mondreclame. Maar Cedeo is begonnen met het opstellen van een lijst coaches waarover bedrijven tevreden zijn. De Stichting Coach geeft certificaten als een coach goede referenties heeft en succesvol een testprogramma doorloopt. En alle leden die zijn aangesloten bij de beroepsvereniging van coaches, Nobco, moeten zich houden aan een gedragscode. Daarbij kan iemand zich laten registreren op basis van een goede opleiding en werkervaring als Nobco-coach. Erg succesvol is dat nog niet. Bij Cedeo staan acht coaches en vijf bureaus op de website. Stichting Coach heeft twintig leden in het bestand. De Nobco heeft achthonderd leden, maar slechts honderdvijftig van hen staan officieel geregistreerd. Bij elkaar is maar een fractie van alle coaches gecertificeerd. De Stichting Coach werkt aan een landelijk keurmerk en volgens Alex Engel, voorzitter van Nobco, meldt zich iedere dag een nieuw lid bij de beroepsvereniging aan.

Wie een coach zoekt, kan het beste nog even wachten, want „er komt een schifting”, zegt Yolanda Buchel, die bij het HR-adviesburo GITP voor Stichting Coach de testen verzorgt. „Er komen meer professionele coaches. Die zijn zakelijk, hebben een opleiding gehad en zijn gecertificeerd. De coaches die nu alleen tegen hun klant zeggen ‘als je maar graag genoeg wilt, dan kom je er wel’, zullen afvallen. Daarin geloven we niet meer.”

Kijk voor meer informatie over coaches en de gedragscode die de orde van beroepscoaches heeft opgesteld op www.nobco.nl