Hij zal uw paden recht maken

Wanneer komt de beurswaakhond uit zijn kennel en wanneer niet? Dat blijft een beetje een staatsgeheim. Bestuurders van Turkse moskeeën weten sinds gisteren dat de waakhond onderweg is. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) stelt een onderzoek in naar mogelijk illegale handel in effecten vanuit de religieuze instellingen.

Maar een speculant uit Londen moet nog maar afwachten of de toezichthouder op bezoek komt. Er is bij de AFM geklaagd over TCI, een gesloten beleggingsorganisatie die ABN Amro plaagt. De toezichthouder wil niet zeggen of er een onderzoek loopt of in welk stadium dat verkeert. De AFM zou dus zonder veel geblaf in de zaakjes van het Britse hedgefonds kunnen snuffelen. Of niets doen, dat kan natuurlijk ook.

Het verschil in benadering zit in de beurskoers. Een Turkse moskee heeft die niet, ABN Amro wel. Over rechtstreeks onder toezicht gestelden is de toezichthouder aanzienlijk terughoudender met het verstrekken van informatie dan over partijen zonder vergunning.

Bekend is dat in veel moskeeën van Milli Görüs in de jaren negentig beleggingsaanbiedingen de ronde deden. In de moskee kwamen handelsreizigers langs die de bezoekers Turkse beleggingsfondsen aansmeerden. Maar een financiële crisis in Turkije resulteerde in financieel leed. Ook bleken zich oplichters onder de verkopers te bevinden.

Het doet denken aan de ondergang van softwarebedrijf Baan waarbij veel geloofsgenoten van de streng gereformeerde oprichters eind jaren negentig het schip in gingen. In de gesloten gemeenschap van de Gereformeerde Gemeente wordt ook belegd. Er zou zelfs door predikanten vanaf de kansel zijn opgeroepen om in Baan te beleggen.

Baan kreeg op dit punt niet veel last van de toezichthouder, al was het maar omdat die toen over aanmerkelijk minder onderzoeksbevoegdheden beschikte. Toen werkten er een man of 50 bij de beurstoezichthouder, nu heeft de AFM alleen al aan vacatures 30 posities open staan.

Ook de Nederlandsche Bank heeft reden om moskeeën te bezoeken. Afgelopen herfst bleek dat er bij Marokkaanse moskeeën illegaal gebankierd wordt. Het ging met 6 miljoen euro weliswaar om een relatief klein bedrag, maar de banktoezichthouder is niettemin gewoon om locaties waarvan vermoed wordt dat er underground banking plaats vindt ter plaatse te inspecteren.

Toezichthouders moeten de moskeeën in, een wereld die zij niet kennen. Schrale troost: dat gaat ook op voor de wereld van moderne speculanten als TCI die met hun exotische en complexe derivatenconstructies de toezichthouders laten duizelen.

Jeroen Wester