Ontevreden koevogel vertoont maffiagedrag

Bruinkop-koevogels die vreemde vogels eieren laten uitbroeden nemen vergeldingsmaatregelen als hun ei uit het nest wordt gewipt. Amerikaanse biologen spreken van maffiagedrag in een publicatie die gisteren is verschenen in de online early edition van het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Parasitaire vogelsoorten zoals de koekoek leggen hun eieren in het nest van gastvogels, maar waarom zouden vogels eieren uitbroeden die er vaak heel anders uitzien dan die van henzelf? Jeff Hoover en Scott Robinson van het Florida Museum of Natural History vonden een goede reden. De bruinkop-koevogel (Molothrus ater), de meest voorkomende broedparasiet in de VS, maakt eieren kapot (en doodt heel af en toe zelfs kuikentjes) van de citroenzanger (Protonotaria citrea) als deze weigert koevogeleieren uit te broeden. Dergelijk gedrag was eerder waargenomen bij koevogels en koekoeksoorten, maar is nu voor het eerst bevestigd in een gecontroleerd onderzoek.

De onderzoekers lieten de citroenzangers hun nest maken in nestkastjes, gemaakt van lege frisdrankpakken van 1,9 liter. Om te voorkomen dat andere nestrovers het experiment zouden verstoren, plaatsten ze de nestkastjes op 1,7 meter hoge, ingevette palen. Het broedsel van citroenzangers die koevogeleieren uit hun nest wipten werd in 56 procent van de gevallen kapotgemaakt. Bij de citroenzangers die de eieren accepteerden gebeurde dat in slechts 6 procent van de gevallen. Nesten zonder koevogeleieren werden in 20 procent van de gevallen kapotgemaakt. Volgens de onderzoekers is dat een aanwijzing dat de vogels nesten niet alleen kapotmaken uit wraak, maar ook vooruitlopend op het moment dat ze zelf eiereren willen leggen. Als de citroenzangers hun nest weer opbouwden werd dat in 85 procent van de gevallen door de koevogels geparasiteerd.

De studie laat zien dat het accepteren van vreemde eieren voor de citroenzanger de verstandigste keuze is: vogels die eieren wipten brachten 60 procent minder nageslacht voort.