Koekoek belaagt vogel die zijn ei niet wil

Bruinkop-koevogels die andere vogels hun eieren laten uitbroeden treffen vergeldingsmaatregelen als hun ei uit het nest wordt gewipt. Amerikaanse biologen spreken van ‘maffiagedrag’ in een publicatie die gisteren online is verschenen in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Parasitaire vogelsoorten zoals de koekoek leggen hun eieren in het nest van gastvogels, maar waarom zouden vogels eieren uitbroeden die er vaak heel anders uitzien dan die van henzelf? Jeff Hoover en Scott Robinson van het Florida Museum of Natural History vonden een goede reden. De bruinkop-koevogel, de meest voorkomende broedparasiet van de Verenigde Staten, maakt eieren kapot, en doodt heel af en toe zelfs kuikentjes, van de citroenzanger als deze weigert koevogel-eieren uit te broeden. Dergelijk gedrag was eerder waargenomen, maar is nu voor het eerst bevestigd in een gecontroleerd onderzoek.

De onderzoekers lieten de citroenzangers hun nest maken in nestkastjes, gemaakt van grote frisdrankpakken. Om te voorkomen dat andere nestrovers het experiment zouden verstoren plaatsten ze de nestkastjes op hoge, ingevette palen.

Bij ruim de helft van de citroenzangers die koevogeleieren uit hun nest wipten, maakten de koevogels het legsel kapot. Citroenzangers die de eieren accepteerden, overkwam dat in slechts 6 procent van de gevallen.

Van de nesten zonder koevogeleieren werd 20 procent geruïneerd. Volgens de onderzoekers is dat een aanwijzing dat de koevogels eieren niet alleen kapotmaken uit wraak. Ze bewerkstelligen zo ook dat de zangers opnieuw gaan leggen, juist wanneer de koevogel ook klaar is voor de leg.

De studie laat zien dat het accepteren van vreemde eieren voor de citroenzanger de verstandigste keuze is: vogels die eieren wipten brachten 60 procent minder nageslacht voort.