Groei papaver- en hennepoogst vooral in onveilige zuidelijke provincies

Wat gebeurde er deze week rond de Nederlandse missie in Uruzgan? Tien Afghaanse burgers werden gedood bij een beschieting door Amerikanen. De toedracht is onduidelijk.

Wat bezielde de Amerikaanse mariniers die zondag schoten op Afghaanse burgers in de oostelijke provincie Nangarhar? Zeker tien burgers werden daarbij gedood.

Over de toedracht bestaan conflicterende lezingen. Volgens een verklaring van het Amerikaanse leger zijn de slachtoffers in kruisvuur terechtgekomen toen opstandelingen het vuur openden op de Amerikanen, die terugschoten. „We betreuren het verlies van onschuldige Afghaanse levens als gevolg van de laffe daad van Talibaan-extremisten. Wederom hebben de terroristen hun schaamteloze onachtzaamheid voor mensenlevens gedemonstreerd door coalitietroepen aan te vallen in een bevolkt gebied”, aldus de Amerikaanse verklaring.

Ooggetuigen zeggen echter dat het enige vuur van Amerikanen afkomstig was. Persbureau AP liet twaalf mensen aan het woord, sommigen van hen door kogels geraakt, die vertelden hoe de Amerikanen over een lengte van tien kilometer op allerlei passerende voertuigen en voetgangers schoten. De lezing van de Amerikanen werd evenmin bevestigd door lokale bestuurders.

Een Amerikaanse functionaris die anoniem wilde blijven, vertelde aan AP dat „er geen twijfel was dat de mariniers dachten dat er op hen geschoten werd” en dat de aanval door Talibaan „duidelijk gepland” was. President Hamid Karzai, die herhaaldelijk zijn frustratie heeft geuit over de burgerslachtoffers die vallen bij gevechtshandelingen door buitenlandse militairen, heeft een onderzoek gelast. De resultaten van eerdere onderzoeken naar burgerslachtoffers zijn niet openbaar gemaakt.

Zes Afghaanse medewerkers van de Nederlandse hulporganisatie Healthnet TPO maakten het incident zondag van dichtbij mee. Ze waren op weg naar een nabijgelegen dorp om training te geven over huiselijk geweld. Er werd op hun auto geschoten, maar ze bleven ongedeerd. „Volgens onze berichten was er geen sprake van tegenvuur door de Talibaan of iemand anders”, zegt directeur Willem van de Put per telefoon vanuit Kabul. Op de vraag of de Amerikanen meehelpen met de nazorg voor de 35 gewonden zegt hij: „Daar heb ik ze nog nooit op kunnen betrappen.”

Volgens de anonieme Amerikaan hield de aanslag verband met de papaververnietiging in Nangarhar. De Amerikanen en de VN presenteerden die provincie vorig jaar als toonbeeld van succesvolle papaverbestrijding; in 2004 was Nangarhar de op een na grootste papaverproducent (na Helmand), in 2005 was de productie 96 procent gedaald, door vernietiging en door investering van zeventig miljoen dollar voor alternatieve inkomstenbronnen voor boeren.

Gisteren maakte de VN-drugsbestrijdingsorganisatie UNODC de verwachte oogst voor dit jaar bekend. Nangarhar is daarin een van de drie provincies waar de verwachte productie met meer dan 50 procent is gestegen. in 2006 was de teelt al met 346 procent toegenomen. De andere twee provincies zijn Kunar, waar veel Talibaan-strijders vanuit Pakistan het land binnenkomen, en Uruzgan. In 2006 was de productie daar al ruim verdubbeld, waarop Karzai gouverneur Munib de opdracht gaf dit voorjaar 60 procent van de ingezaaide papaver te vernietigen.

De VN vrezen dat de oogst dit jaar nog hoger kan worden en leggen een verband tussen die groei en de onveiligheid. De meeste provincies waar de productie afneemt, liggen in het relatief vreedzame noorden, de productie stijgt in het onrustige zuiden. Behalve de opiumproductie is er volgens de VN een „nieuwe, verontrustende ontwikkeling”: de groeiende productie van cannabis. Die wordt dit jaar in tweemaal zoveel dorpen verbouwd als vorig jaar. „Het laatste wat we nodig hebben is dat Afghanistan van de ene op de andere drug overstapt, of – erger – dat het een wereldleider wordt in zowel cannabis- als opiumproductie.”

Lees het rapport van UNODC op http://www.unodc.org