Doe iets met milieuvriendelijke autostep

Een dertigtal lezers van NRC Handelsblad – onder wie veel studenten, docenten, IT-experts, consultants en gepensioneerden – schreef een alternatief regeerakkoord over innovatie, onderwijs- en Europapolitiek. Deze drie onderwerpen scoorden hoog toen lezers van deze krant enkele maanden geleden werd gevraagd aan welke onderwerpen een nieuwe regering meer aandacht zou moeten besteden. Hieronder een selectie uit de drie teksten, onderdeel van het interactieve We the People-project van NRC Handelsblad. De volledige teksten staan op de weblogs van de schrijvers : http://wethepeople.nrc.nl.

Innovatie als drager van duurzaamheid

De grote problemen waarmee Nederland en de rest van de wereld worstelen kunnen niet zonder innovatie worden opgelost. Paradoxaal is echter het feit dat innovaties uit het verleden tot veel van de huidige problemen hebben geleid, zoals massaal auto- en vliegtuigvervoer, monocultuur om onze karbonadeproducenten te voeden, enzovoort.

In het Westen is innovatie lang vanuit een overwegend economisch perspectief benaderd. De huidige problemen leiden echter tot een roep om innovaties die duurzaamheid bevorderen. Wanneer duurzaamheid wordt gedefinieerd vanuit de breed gedragen 3P-benadering – balans tussen de belangen van mens (people), milieu (planet) en economie (profit) – hoeft een benadering vanuit economisch belang niet per definitie strijdig te zijn met het streven naar duurzaamheid.

Rol van de overheid

Voor het tot stand brengen van innovaties op zich is een actieve rol van de overheid niet altijd nodig. Concurrentie alleen kan als drijvende kracht voldoende zijn; neem de ontwikkelingen op digitaal gebied. Bij innovaties die zijn gericht op het algemeen belang van duurzaamheid ligt dat anders. [...] Het stellen van strenge normen en het stimuleren van bepaalde vormen van innovatie door de overheid is onvermijdelijk.

[...] Daarbij gaat het zeker niet alleen om financiële ondersteuning bij productontwikkeling. Innovatie is [...] meer dan ‘iets nieuws’, maar moet ook bestaande patronen doorbreken. Technisch kunnen innovaties perfect zijn, maar als de context niet mee verandert, blijven het producten zonder grootschalige toepassing [...]

Illustratief in dit verband is het voorbeeld van de Segway. Deze gemotoriseerde, milieuvriendelijke autostep past niet in de definities van onze huidige wetgeving. Het is geen brommer en geen auto, met als gevolg dat het product in Nederland wel gekocht maar niet gebruikt mag worden. En dat terwijl het vervoermiddel in de VS op grote schaal geproduceerd, verkocht en toegestaan is. [...]

Internationale innovatie

Behalve op energiegebied zijn ook op het gebied van de landbouw en water concrete doelstellingen voor innovatie waarbij de overheid een rol speelt, wenselijk. Eén voorbeeld houdt verband met onze bijdrage aan vrede en veiligheid in Afghanistan. Het overwinnen van de afhankelijkheid van de papaverteelt vormt er een van de grootste uitdagingen. Evident is dat een platbrand-benadering [...] geen oplossing biedt omdat daarmee kleine boeren hun bestaansmogelijkheid wordt ontnomen.

Een moeilijke, maar in wezen de enige kansrijke benadering richt zich op de overgang naar andersoortige landbouw. Het zou voor Nederland [...] goed mogelijk moeten zijn om zijn invloed hiertoe aan te wenden met positieve consequenties voor ons eigen ‘agri & food’-cluster. [...]

Europa onderling verbonden

Onder dit motto voelt Nederland zich in Europees verband medeverantwoordelijk voor het welzijn van alle burgers. Nederland investeert in Europese samenwerking en haar instellingen. Alleen zo kunnen vraagstukken als klimaatverbetering, economische ontwikkeling, armoedebestrijding, milieu en energievoorziening, veiligheid en vreedzaam naast elkaar samenleven effectief worden aangepakt.

Het gaat daarbij niet alleen om betere samenwerking van de Europese volkeren, maar ook om aandacht voor het kleine, en respect voor het individu. Het huidige EU-motto ‘United In Diversity’ („steeds hechter verenigde Europese volkeren geven vorm aan hun gemeenschappelijke lotsbestemming”) gaat ons daarom te ver. Wij willen dat burgers actief betrokken zijn bij het proces van gemeenschapsopbouw, en bij het scheppen van één Europese openbare ruimte. [...]

Brussel wordt de enige vergaderplaats voor het – in zetels te halveren – Europese parlement en nationale parlementsleden kunnen er lid van zijn. De mogelijkheden van E-videoconferencing worden optimaal benut. [...])

Nieuw Europees verdrag/handvest

Klimaatzorg, veiligheid, religieus of quasireligieus terrorisme, armoede, oneerlijke handel ten gevolge van invoerheffingen [...] zijn grensoverschrijdende problemen. Nederland wil middels één of meer verdragen komen tot een slagvaardiger Europa en tot verbetering van de besluitvorming van Europese instellingen. Dit gebeurt op basis van overleg met de Tweede Kamer en in communicatie met burgers en hun organisaties. Het nationale parlement beslist na advies van Raad van State over een mogelijk referendum. [...]

Wij bepleiten een ontwikkeling naar een statenverbond van samenwerkende democratieën met waarborgen voor subsidiariteit en proportionaliteit. Eenheid moet groeien, is niet af te kondigen bij wet of verdrag. Zijn grensoverschrijdende problemen echt grensoverschrijdend? Over die vraag moet beroepsrecht mogelijk zijn, zodat de taakafbakening tussen EU en lidstaten (subsidiariteit) structureel gewaarborgd wordt. [...]

Klimaat, milieu en energievoorziening

Europa beperkt de opwarming en/of vervuiling van de aarde door menselijk handelen. Nederland wil maatregelen die milieubelastende activiteiten binnen de EU tegengaan en bevordert export van innovatieve milieubeschermende oplossingen. De CO2-uitstoot binnen de EU moet twintig tot dertig procent verminderen door beperking van de emissierechten-uitgifte. Middels emissierechten zal de CO2-absorptie door herbebossing worden bevorderd. Vervuilende voertuigen (120 gram CO2-uitstoot per kilometer) worden in alle EU-landen hoger belast, en er komt een afvoerverbod van schadelijke stoffen naar buiten de EU. [...]

Geografische grenzen

De EU-grenzen worden op meer inhoudelijke dan op geografische gronden bepaald. Toetredingsbasis vormt: democratie, mensenrechten, vrij verkeer van mensen en goederen en aanvaarding van reeds overeengekomen regels voor grensoverschrijdende samenwerking. [...]

Onderwijs genieten: herstel van de menselijke maat

Vrijwel iedereen is het er over eens dat de kwaliteit van het onderwijs veel te wensen over laat. [...] Het feit dat de klachten zeer uiteenlopen en soms zelfs tegenstrijdig zijn, toont aan dat er verschillende behoeften en verwachtingen zijn, waar het huidige onderwijs niet in voorziet. Er moet een nieuwe visie worden ontwikkeld voor onderwijs dat voorziet in de behoeften van de samenleving. Maatregelen om de teloorgang van het onderwijs te keren moeten niet alleen het onderwijs weer aantrekkelijk maken voor professionals, maar ook een positieve uitwerking hebben op de onderwijsontvangers en daarmee op de maatschappij. [...]

Meer aandacht, meer kwaliteit

Door kleinere groepen op kleinere scholen wordt de menselijke maat in het onderwijs hersteld. [...] Ervaren leraren kunnen zo langer actief blijven en beginnende leraren hebben een grotere kans van slagen. Ook is er zo veel meer tijd om de leerling te betrekken bij de lesinhoud en zijn eigen leren. En doordat hij een stem krijgt in het geheel zal hij minder behoefte hebben om op ongewenste manieren van zich te laten horen, waardoor de stress van het beroep navenant afneemt. De welhaast strikte scheiding tussen regulier en speciaal onderwijs kan dan vrijwel geheel worden verlaten, zodat kinderen van jongs af aan leven in een wereld waar diversiteit de norm is. [...]

De onderwijzer beter opleiden

Ten einde het niveau van het onderwijs te verhogen, wordt de tweedegraads lerarenopleiding op termijn alleen toegankelijk voor leerlingen met een vwo-diploma, of een havo-diploma met minimaal een 8 als eindcijfer voor Nederlands én voor het schoolvak van de gekozen opleiding. Tegelijkertijd moeten pabo en lerarenopleidingen de middelen krijgen om hun studenten weer een vak te leren, met de bijbehorende inhoud. Het programma moet kennis en vaardigheden aanbieden in een rijke omgeving die leerlingen historisch en cultureel besef bijbrengt, alsmede gevoel voor intermenselijke relaties.

Onderwijsassistenten en klassenhulpen moeten niet langer worden ingezet als ‘oplossing’ voor het lerarentekort; een bevoegde leraar met de juiste bagage moet leerlingen voorbereiden op hun latere studie- en beroepskeuze. Dit betekent ook dat leraren meer keuzevrijheid moeten krijgen in onderwijsvormen, zolang aan de wettelijke kaders van de eindtermen en leerdoelen wordt voldaan. [...]

Nieuw beleid

Voor de ontwikkeling van specifiek onderwijsbeleid zal de minister advies inwinnen van direct betrokkenen (leraren, schoolbesturen, ouders, lerarenopleiders en leerlingen/studenten) om binnen zes maanden een inventaris te maken van de knelpunten en vanuit de praktijk geopperde oplossingen. Een werkgroep van onafhankelijke deskundigen zal op basis hiervan een voorstel ontwikkelen voor beleid dat niet alleen de kortetermijnproblemen aanpakt, maar ook de sociale functie van het onderwijs op lange termijn ondersteunt. [...]

De auteurs van de drie paragrafen zijn: Voor innovatie: Jan Fikken, Anke van Hal, Peter Lap, Leo Sonneveld, Erik Thomassen en Theo Kuster; voor Europa: Paul Arlman, Aad Burger, Johannes Crol, Adriaan van Doesburg, Birgitta Feith, Gui van Hooijdonk, Herman Kalter, Wouter Koning, Abraham de Kruijf, Francesco Marelli, Wim van Megesen en Ton Ronde; voor onderwijs: Gerard Aartsen, Harry Bisschop, Stefan Brakman, Rutger Dik, Trix Grooff, Nicki de Kler, Lilian Koning, Abraham de Kruijff, Brigitte van der Linden-Zam, Ingrid Molema, Pieter Mosterd, Iskander Serial en Wil de Vries.

Reageren op de bovenstaande teksten is mogelijk via de weblogs van de schrijvers op http://wethepeople.nrc.nl. Op dezelfde site volgen binnenkort mededelingen over het vervolg van dit project.