Banken snakken naar openheid

Beginnen de banken ’m te knijpen na de actiebrief van speculatiefonds TCI aan ABN Amro? Zij willen oude regels terug. Opeens wil iedereen eerder openheid.

Vandaag zij, morgen wij.

De Nederlandse bankenlobby steunt president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank in zijn veroordeling van de ‘pats boem’-brief van de Britse zwerfkapitalist The Childrens Investment Fund (TCI) aan ABN Amro. TCI bezit naar eigen zeggen 1 procent van de ABN Amro aandelen en vroeg twee weken geleden per brief om vergaande maatregelen om beleggers te plezieren na bijna zeven jaar afzien. Zet jezelf te koop of verkoop grote dochters en geef ons het geld, is de strekking.

De bankenlobby, de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), vraagt om herinvoering van oude regels. Nu moet een aandeelhouder die stemrecht wil uitoefenen op 10 procent of meer van de aandelen van een bank toestemming vragen aan DNB. Ook beleggers die samenwerken en samen 10 procent hebben moeten fiat vragen. De Nederlandsche Bank heeft deze macht gekregen om het bankwezen, een cruciale schakel in betalingsverkeer en economie, de beschermen tegen ‘foute vrienden’. Het is macht die moeiteloos misbruikt kan worden, tegen een buitenlands bod bijvoorbeeld.

Tot voor kort lag de grens voor toestemming van DNB op 5 procent van de aandelen. De bankierende collega’s van ABN Amro willen nu de grenzen terugrollen. Bij 5 procent zullen DNB, de bank, haar klanten en het beleggende publiek eerder gewaarschuwd zijn dat iets gaande is. De hartekreet van de NVB is een begrijpelijke reactie van financiers die allen belang hebben bij open grenzen en vrije financiële markten en tevens een beetje bang worden.

Een deel van de mystiek, van de rendementen, ja van het bestaansrecht van zwerfkapitalisten als TCI ligt in de combinatie van financiële spierballen, brutaliteit en onbelemmerde markten. Door het kuddegedrag van financiële handelaren kunnen een paar leidende partijen grote kapitaalstromen op gang brengen. Enkele tijdelijke aandeelhouders kunnen op deze manier gemakkelijk onomkeerbare beslissingen bij bedrijven afdwingen. Zij profiteren van ‘beschermende’ regels over openbaarmaking van aandelenpakketten en effectentransacties die dateren uit een vroeger tijdperk.

Meer openheid is een beproefd recept zicht te krijgen op verborgen macht. Al is openheid geen panacee: publicatie van topbeloningen is een hardnekkige prikkel tot verhoging, niet tot verlaging.

Openheid is opeens op ieders lippen. Bestuurslid Paul Koster van markttoezichthouder AFM trok, ook internationaal de aandacht, met vergaande aanbevelingen voor nieuwe pan-Europese regels. SP-Tweede Kamerlid Ewout Irrgang pleit voor een verruimde meldingsplicht voor beleggers in beursgenoteerde bedrijven. Nu moeten beleggers een aandelenpakket openbaar maken als dat hoger is dan 5 procent. Irrgang wil naar één procent. Leuk voor managers: zij weten eerder welke 'pats boem’-belegger op de stoep staat. Fijn voor vakbonden: zij kunnen eerder tegenactie starten.

Afgelopen zomer toen zwerfkapitalisten een machtsgreep bij industrieel concern Stork deden, pleitte VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes voor een meldingsgrens van 3 procent. Met vervolgmelding bij elke verhoging van een procentpunt. Daarna volgde druk op Ahold. Nu is het ABN Amro. De vorige regeringscoalitie vond Wientjes’ voorstel niks: extra lastendruk voor het bedrijfsleven. Een regenboogcoalitie van banken, bedrijven, beurscontroleur en SP denkt daar nu anders over.