‘PvdA lijkt wel bang voor Wilders’

Fractieleider Femke Halsema van GroenLinks vindt dat de PvdA een vreemde zwaai maakt in de kwestie van de dubbele paspoorten. Alsof de partij bang is steun te verliezen aan de PVV van Wilders. „Hier snapt geen kiezer meer iets van.”

Is de PvdA bang geworden voor Geert Wilders? Het lijkt er sterk op, zegt fractievoorzitter Femke Halsema van GroenLinks. De PvdA is volgens haar aan het worstelen geslagen met het thema van de dubbele nationaliteit. „De partij is mee gaan bewegen met Wilders, vermoedelijk om de weggelopen kiezer te behagen. Het effect kan wel eens tegenovergesteld zijn, hier snapt geen kiezer meer iets van.”

De PvdA wil een partij zijn die luistert naar de zorgen van mensen in het land. Maar de partij wil ook pal staan voor de eigen bewindslieden. De oppositie ziet de sociaal-democraten worstelen met de dubbele nationaliteit. Halsema: „Een meerderheid van de kiezers wil geen dubbele paspoorten. De PvdA is daarom gaan meebewegen.” Datzelfde geldt, zegt zij, voor het aangekondigde onderzoek naar de nevenactiviteiten van Tweede-Kamerlid Arib (PvdA). De van oorsprong Marokkaanse parlementariër is lid van een werkgroep van een onafhankelijke adviesraad voor de mensenrechten in Marokko. De PvdA wil nu „nagaan” of het lidmaatschap door de beugel kan.

Tijdens het debat over de regeringsverklaring, vorige week donderdag, was de toon van de PvdA nog anders. Fractievoorzitter Geert Wilders (PVV) diende een motie van wantrouwen in tegen de staatssecretarissen Nebahat Albayrak (Justitie) en Ahmed Aboutaleb (Sociale Zaken, beide PvdA). Volgens Wilders is het onwenselijk dat bewindslieden een dubbel paspoort hebben. Daardoor kan een belangenverstrengeling ontstaan, zei hij. Bovendien vindt hij het „geen prettig idee” dat de twee bewindslieden een islamitische achtergrond hebben. De toon van PvdA-fractievoorzitter Jacques Tichelaar was meteen scherp. Een dubbel paspoort betekent geen dubbele loyaliteit, zei hij. De PvdA „zal niet meemaken” dat staatssecretaris Albayrak gedwongen wordt haar Turkse paspoort op te geven.

Maar over de kwestie van de dubbele nationaliteit zelf bleek de PvdA dit weekend veel genuanceerder te denken. PvdA-leider en minister Wouter Bos (Financiën) zei dat hij wil dat het kabinet in gesprek gaat met de zeventien landen (waaronder Argentinië en Marokko) die hun onderdanen verbieden hun paspoort in te leveren. Daar heeft Bos „grote problemen mee”, zei hij. Er moet altijd een keuzevrijheid zijn, vindt hij, en van dwang kan geen sprake zijn. Hoewel er weinig nieuws in de opmerking van Bos zat, de PvdA heeft al in 2004 een motie met deze strekking ingediend, was de timing op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.

Tekenend is ook de ‘beste Geert’-brief van de PvdA’ers Diederik Samsom, Staf Depla en Jeroen Dijsselbloem aan Wilders. Zij schrijven dat zij zich „zorgen maken” over uitspraken van Wilders over de dubbele nationaliteit van de staatssecretarissen Albayrak en Aboutaleb (PvdA). Niet de dubbele nationaliteit is volgens hen het echte probleem van Wilders, maar hun islamitische achtergrond. De Kamerleden willen „een zuivere discussie” over dubbele nationaliteiten voor volksvertegenwoordigers en bestuurders niet uit de weg gaan. Maar ze komen wel op voor hun partijgenoten in het kabinet, die „exact dezelfde eed hebben afgelegd als wijzelf en jij”. „Wanneer je aan die basis gaat twijfelen, wankelt het debat in de Tweede Kamer.”

Minister Ronald Plasterk (Onderwijs, PvdA) zwengelde zondag in Buitenhof opnieuw de discussie over de dubbele nationaliteit aan. Het was maar „een idee”, zei hij, maar het is volgens hem zinvol eens te kijken naar het Amerikaanse systeem van dubbele nationaliteiten. Daar mogen inwoners een tweede paspoort hebben, maar moeten zij trouw zweren aan de Amerikaanse Grondwet. Plasterk duidde de felle woorden van fractievoorzitter Tichelaar, vorige week tijdens het Kamerdebat, als volgt: „Hij wil best een discussie voeren over dubbele paspoorten, maar hij wil niet tornen aan bewindspersonen.”

Oppositiepartijen VVD en GroenLinks vinden dat de regeringspartij het zichzelf niet eenvoudig maakt. VVD-leider Rutte laat via een woordvoerder weten: „Het komt ons vreemd voor dat de PvdA nu een heel andere toon aanslaat dan tijdens het debat van vorige week.” De VVD wil op korte termijn een wetsvoorstel indienen om de dubbele nationaliteit alsnog te beperken.