Belastingdienst neemt het goede doel in de tang

De meer dan 100.000 mensen die ruim geven aan goede doelen moeten zich gaan buigen over nieuwe eisen van de fiscus.

Degenen die structureel aan liefdadigheid doen, moeten zelf de fiscale alertheid van hun favoriete instellingen in de gaten gaan houden. Getreuzel kan betekenen dat geld voor het goede doel anders via de inspecteur weg lekt naar de schatkist. Die vormt op zichzelf natuurlijk ook een heel nuttige bestemming voor het geld, maar gulle gevers hebben toch net wat anders voor ogen.

Op het eerste gezicht is er eigenlijk geen haast bij de zaak. De verscherpte regels gaan pas op 1 januari 2008 in. Vanaf die datum is een aangescherpte fiscale goedkeuring nodig om de belastingvoordelen te genieten die exclusief voor goede doelen zijn weggelegd. Met een beroep op die faciliteiten betaalt het goede doel helemaal geen belasting over schenkingen en erfenissen.

Zonder fiscaal waarmerk heft de inspecteur 41 tot 68 procent belasting. Dat tikt aan. De vanaf de jaarwisseling benodigde vergunning kan men overigens pas vanaf de zomer bij de Belastingdienst aanvragen. Bij de fiscus bekende algemeen nut beogende instellingen krijgen tegen die tijd een formulier toegestuurd. De reden om deze ontwikkeling nu al serieus te nemen, is het zware pakket aan eisen waaraan de stichtingen en andere instellingen straks moeten voldoen.

Sabine de Wijkerslooth-Lhoëst, die als belastingadviseur bij advieskantoor PWC gespecialiseerd is in goede doelen, voorziet nu al dat duizenden stichtingen straks in de problemen raken door te laat in actie te komen.

Men moet rekening houden met de beperkte verwerkingscapaciteit bij de Belastingdienst. Mogelijk zo’n 30.000 instellingen azen op de felbegeerde status als erkend goed doel. Al die aanvragen (en de bezwaren tegen afwijzingen) moeten vóór 1 januari zijn afgewikkeld. Volgens het ministerie van Financiën zit terugwerkende kracht er bij de fiscale erkenning in principe niet in.

De goededoeleninstelling moet de inspecteur van een aantal zaken overtuigen. In de eerste plaats dat zij zich statutair en in werkelijkheid echt inzet voor het algemeen belang. Wat dat precies is, definieert de Belastingdienst niet, dus daar kan meningsverschil over ontstaan. Hoe dan ook is bevoordeling van specifieke personen op de manier waarop veel familiestichtingen dat doen, uit den boze.

Ook betalingen waar de gulle gever zelf van mee profiteert, gelden niet als belastingvrije schenking. Verder moet al het geld aan het goede doel worden uitgegeven. Winst najagen mag al helemaal niet, maar zelfs een overdreven groot vermogen brengt het goede doel in problemen. Die nieuwe voorwaarde treft alle rijke stichtingen die in stilte jaar op jaar steeds vermogender worden.

Ook moeten de charitatieve instellingen de Belastingdienst precies uitleggen op welke manier ze hun nobele intenties waar gaan maken. Er moet een gedetailleerd beleidsplan komen voor 2008 en (meer schetsmatig) voor latere jaren. Dat plan moet men uiterlijk dit najaar tegelijk met de aanvraag indienen. De financiële paragraaf moet precies voorrekenen waar het geld vandaan komt en hoe het wordt besteed. De bestuurders mogen alleen een heel bescheiden vacatiegeld ontvangen.

Ook van de andere onkostenposten beoordeelt de inspecteur of ze redelijk zijn. De Belastingdienst laat in het vage wat hij wel en wat hij niet redelijk vindt. Dat kan nog heel lastig worden, zo meent De Wijckerslooth. Veel instellingen moeten hun doelstellingen onder de loep nemen, misschien de statuten wijzigen, een nieuw beleidsplan opstellen en zich opmaken voor een discussie met de fiscus.

Dat alles gaat tijd en geld kosten, ook voor vrijwilligersorganisaties. Financiën weet nu al dat dit de goededoelensector op jaarbasis meer dan 1 miljoen euro gaat kosten. Voor de gulle gevers staat daar tegenover dat zij op internet kunnen nagaan of de instelling van hun keuze is ingedeeld bij erkende goede doelen, dat er voortaan sprake is van serieus overheidstoezicht en dat Nederland er socialer en veiliger op wordt.

Ook veiliger? Jazeker, een van de hoofddoelstellingen van de hele operatie is de terrorismebestrijding. De strenge regels voor goede doelen gelden namelijk ook voor politieke groeperingen, kerken, synagogen en moskeeën. Daar gaat de fiscus de terroristische dekmantels uitvissen. Maar ook de SGP kan in moeilijkheden komen. Nu de partij volgens de rechter om een discriminerende opstelling niet in aanmerking komt voor directe overheidssubsidies, zou ze ook uitgesloten kunnen zijn van subsidies die de vorm van een belastingfaciliteit hebben.

Aertjan Grotenhuis