Was Russisch-joodse Irène Némirovsky een nestbevuiler of niet?

Was de Russisch-joodse Irène Némirovsky een antisemiet, of een scherp criticus van haar eigen milieu? Ze stierf in 1942 in Auschwitz. Bij leven was zij een gevierd auteur in Frankrijk. Lang na haar dood, in 2004, verscheen de bestseller waaraan zij tot haar deportatie had gewerkt: Suite française, in Nederland verschenen als Storm in juni (De Geus).

De verdenking van antisemitisme die de internationale gemoederen verhit, komt vooral door de heruitgave van David Golder – een boek waarin vrouwen en joden er slecht vanaf komen. Vlak na haar arrestatie schreef haar man in een smeekbrief aan de Duitse ambassadeur dat zij in haar werk „geen sympathie toonde voor joden noch bolsjewieken”. In Suite française zijn Duitsers geen eendimensionale engerds. „Némirovsky’s onbehagen over haar eigen identiteit verpest David Golder, en vertroebelt Suite française,” schrijft het Amerikaans-joods magazine nextbook.org. „Het is alsof Némirovsky nog steeds de gevechten uit haar jeugd voerde; alsof de armen nog steeds bedreigender waren dan de Duitsers.” En niet alleen joden komen er slecht vanaf bij de vlijmscherpe Némirovsky. Ook vrouwen, Fransen en katholieken. „Ik ben zelf joods en ik vind het niet antisemitisch,” zei haar Engelse vertaler Sandra Smith vorige week tegen de Britse The Guardian. „En dat geldt voor wel meer boeken waar onaangename joodse personages in voorkomen.”Vorige week verscheen bij De Geus Nemirovsky’s Het Bal, over een tiener met nouveau riche-ouders.

Merel Boers