Utrechtse polder voelt zich gegijzeld

De provincie Utrecht wil stoppen met bemalen van een polder naast de Vinkeveense plassen. Vierhonderd bewoners leven in onzekerheid.

De jonge fruitteler Joost Bloed bouwt een nieuw huis naast dat van zijn ouders. Ze breiden het bedrijf in de polder Groot Mijdrecht Noord uit, ook al kennen ze de wensen van een meerderheid in het provinciebestuur van Utrecht: de polder ‘vernatten’, stoppen met droogmalen. Verderop woont Jan Treur, hij heeft een huis te koop, maar neemt niet de moeite om een bord in de tuin te zetten. Hij raakt het toch niet kwijt. Door de besluitenloosheid zit de polder op slot. Investeren is een groot risico, verkopen onmogelijk.

Drie weken geleden zou, na bijna twee jaar, een besluit genomen worden over de toekomst van Groot Mijdrecht Noord, naast de Vinkeveense plassen. Gedeputeerde Staten willen er stoppen met bemalen. De waterkwaliteit in het gebied is slecht en de bodem, nu 6 meter onder NAP, zou nog verder dalen. Waar nu 400 mensen wonen komt een plas. Een meerderheid van VVD, PvdA en GroenLinks in de Provinciale Staten was het daarmee eens. Maar het verzet van de bewoners was zo groot dat ze het besluit een jaar uitstelden.

Voor Statenlid David van den Burg (VVD) staat de uitkomst vast: vernatten. „Ik begrijp de bewoners heel goed, ik zou het ook verschrikkelijk vinden om mijn huis te moeten verlaten. We willen meer onderzoek doen en onder de bewoners meer draagvlak creëren voor het besluit. Er is simpelweg een groot probleem in deze polder. We pompen er nu elke negen minuten een zwembad uit.”

„Pure demagogie”, vindt Hans Pronk. Hij is lid van de bewonersactiegroep ‘Koe of jetski’. „Uit elke polder worden zwembaden vol weggepompt. Het is een fabeltje dat de bodem zo extreem zou zakken. Dat zouden we toch moeten zien? Veel huizen staan op palen, maar ik zie nergens dat een huis hoger komt te liggen. De bestuurders willen maar niet beseffen dat dit geen veengrond is, maar klei. En klei zakt veel minder dan veen.”

De bewoners twijfelen aan nut en noodzaak van stoppen met pompen. „Ze zeggen dat het in ons belang is”, zegt Bloed, „maar ik heb hier nooit iemand horen klagen over de bodem of de waterkwaliteit. Hoe komen ze erbij? Wij kennen de grond, die is goed. Daarom blijven we investeren. Wachten kan niet. Als je nu een struik plant, duurt het een paar jaar voor je kunt oogsten. We kunnen niet zomaar het bedrijf oppakken en ergens anders verdergaan.”

Pronk vermoedt dat er andere krachten achter de wensen van de provincie zitten. „Waarschijnlijk is het de bedoeling om veel geld te verdienen met een recreatieplas. Zo bouw je geen vertrouwen op. Door de onzekerheid kan niemand de polder in en niemand er meer uit. Het is een soort gijzeling.”

Statenlid Van den Burg zegt inderdaad een financieel motief te hebben om alvast in te zetten op vernatting. Er ligt namelijk al een aanvraag bij het Fonds Economische Structuurversterking, een rijksfonds voor innovatieve projecten die onder andere ook een ecologisch nut dienen. Een andere voorwaarde is dat er draagvlak is voor het project. „Dat kan nog lastig worden”, zegt Pronk. „Op dit moment is dat er zeker niet.”

Die aanvraag indienen is vooruitlopen op de feiten, vindt Petra Doornenbal, lijsttrekker van het CDA. „Het is goed dat we een jaar de tijd nemen, maar dan moet je wel alle opties openhouden. We moeten niets uitvoeren zonder dat er draagvlak is.”

Pronk en Bloed hebben stille hoop dat de verkiezingen de toekomst van Groot Mijdrecht Noord nog kunnen veranderen, de meerderheid voor het huidige besluit was nipt. Pronk: „In die zin heeft dit alles wel geholpen, iedereen weet nu wat die verkiezingen inhouden.” Hij is geboren en getogen in de polder. „Ik kan me toch echt niet voorstellen dat dit over een paar jaar allemaal water is. Ik ga ervan uit dat het gezond verstand zal zegevieren.”

Welke controversiële thema’s speelden de afgelopen jaren in uw provincie, wat vonden grote politieke partijen daarvan, en wat beloven ze voor de komende vier jaar? Kijk op nrc.nl/ps2007