Songs vol littekens, tranen en pijn

Lucinda Williams maakt warme, ingetogen pop met vervaarlijk scherpe randjes.

Haar nieuwe cdWest gaat over de dood van haar moeder en misgelopen relaties.

Haar songs hebben haar gered, geeft Lucinda Williams toe. „Als ik geen songschrijver was geweest? Dan zou ik in een inrichting zitten. Eerst op jonge leeftijd al in de gevangenis, daarna was ik waarschijnlijk drugsverslaafde geworden. Die songs hebben mij daarvoor behoed.” Singer-songwriter Jesse Malin uit New York nam onlangs een ode aan Williams op, simpelweg ‘Lucinda’ getiteld. ‘Save your life by playing rock’n roll’, zingt hij daarin.

Williams (54), die onlangs twee concerten gaf in Nederland, is allang niet meer de zangeres met akoestische gitaar die eenvoudige folk-, country- en bluesliedjes speelt. Op West, haar achtste album, is te horen hoe ze die elementen, samen met andere invloeden, tot een verfijnd, eigen geluid heeft verwerkt: warme, ingetogen pop met her en der vervaarlijk scherpe randjes.

Geboren in Lake Charles, Louisiana, begon Williams op haar twaalfde met zingen en gitaar spelen. Ze luisterde naar de folkmuziek van die tijd. „Later kwamen daar Hank Williams, Howlin’ Wolf, The Doors, Jimi Hendrix en Nick Drake bij. Maar als je zingt en gitaar speelt, ligt het voor de hand om country, folk of akoestische blues te spelen, dus dat deed ik.” Die stijlen waren dan ook te horen op haar eerste twee albums, Ramblin’ (1979) en Happy Woman Blues (1980).

Het duurde even voordat Williams haar eigen stijl vond, maar in 1998 brak ze definitief door, met het album Car Wheels on a Gravel Road. „Ik viel overal tussenin. Mijn teksten waren te progressief voor Nashville-country, maar mijn muziek klonk te veel als country om bijvoorbeeld op rock-radiostations gedraaid te worden. Er was niet echt een plek voor mij. Alternatieve rock bestond nog nauwelijks. Daarom kreeg ik jarenlang geen platencontract.”

Veel van de nieuwe songs hebben de schroeiende intensiteit die Williams’ beste werk kenmerkt. Ze werden geschreven in een periode dat de zangeres heftige dingen meemaakte. Zo gaan twee van de songs over de dood van haar moeder Lucille, die in maart 2004 op 73-jarige leeftijd overleed. Mama You Sweet begint en eindigt met de woorden ‘I love you Mama you sweet’. De acht coupletten daartussen gaan over littekens, tranen, pijn.

Het was geen probleemloze liefde, dat is duidelijk. „Toen mijn moeder doodging, waren er veel dingen tussen ons nog niet uitgepraat”, zegt Williams. „Ik heb ook geen afscheid van haar kunnen nemen. Zij had haar problemen, ze leed aan een geestesziekte, was alcoholist. In dat liedje zing ik dat ik van haar hou, maar ik zeg daarna dat ze me in de steek gelaten heeft. Zij is nu vrij, verlost van alle ellende, maar ik ben achtergebleven en moet er mee om zien te gaan. Met het lijden dat ik heb meegemaakt, de pijn die nooit weggaat.”

In het ontroerende Fancy Funeral zingt Williams over de begrafenis van haar moeder. Ze raadt de luisteraar aan geen kapitalen uit te geven aan een dure begrafenis; met dat geld kun je beter boodschappen doen of de rekeningen betalen, zingt Williams. ‘Cause no amount of riches/ Can bring back what you’ve lost’.

Ook andere ingrijpende gebeurtenissen inspireerden haar voor nieuwe songs, zoals het einde van een relatie met een man die een ernstig drugsprobleem had. „Hij kon ineens helemaal doordraaien, en gewelddadig worden. Dat had ik niet eerder meegemaakt.” Niet lang daarna ontmoette ze de man met wie ze inmiddels verloofd is.

De liedjes die ze over haar nieuwe liefde schreef, komen op volgende albums aan bod. Op West overheersen, als het over mannen gaat, nog de teleurstelling, verbittering en woede over eerdere relaties. Zoals in Come On, waarin Williams een ex de mantel uitveegt. ‘Dude, I’m so over you’, zingt ze. ‘You don’t even have a clue/ All you did was make me blue/ You didn’t even make me, come on!’

Williams: „Na afloop van een optreden kwam een fan op mij af, die een beetje bangig vroeg: „Je was zeker heel kwaad toen je dat schreef? Maar nu toch niet meer?” Ik kon hem geruststellen. Maar je ziet bij dat nummer de mannen in het publiek een beetje wegkruipen, terwijl de vrouwen de vuisten ballen. Mijn advocate vindt het geweldig, die ziet het als een strijdlied voor vrouwen. Terwijl het echt niet zo serieus bedoeld is. Ik heb geen hekel aan mannen, hoor.”

Williams’ liedjes komen recht uit het hart. Zoals Fancy Funeral en het oudere Bus to Baton Rouge over een melancholieke busreis naar een plek uit haar verleden. „Elke keer als ik zulke liedjes zing, barst ik zowat in tranen uit. Ik ben geen performer die de emotie kan spelen; het is bij mij meer een soort method acting, als ik die songs zing ga ik automatisch, zonder erbij na te denken, terug naar de gemoedstoestand die ik had toen ik ze schreef.”

De cd West is uitgebracht door Lost Highway/Universal.