Rabat lobbyt voor Saharaplan

Marokko presenteert deze weken zijn toekomstplan voor de betwiste Westelijke Sahara: autonomie onder Marokkaanse vlag.

Polisario, de onafhankelijkheidsbeweging uit Westelijke Sahara, houdt op grote schaal Saharanen vast in vluchtelingenkampen in Algerije en misbruikt op grote schaal de humanitaire hulp die wordt verstrekt. Die beschuldigingen uitte Marokko gisteren bij een diplomatiek bezoek van een delegatie aan de EU.

De beschuldigingen worden geuit op een moment dat Rabat internationaal lobbyt voor zijn voor autonomie van de Westelijke Sahara onder Marokkaanse vlag. Deze voormalige Spaanse kolonie staat sinds ruim dertig jaar de facto onder Marokkaans bestuur, maar wordt betwist door de onafhankelijkheidsbeweging Polisario. Zware Marokkaanse diplomatieke delegaties met ministers en staatssecretarissen bezoeken deze weken verscheidene lidstaten van de EU en van de VN-Veiligheidsraad.

In de partijkranten van Marokko en in Le Matin, spreekbuis van de autoriteiten, werd de afgelopen dagen collectief de aanval ingezet op de vluchtelingenkampen van Polisario. De afscheidingsbeweging – meestal aangeduid als „huurlingen” van Algerije – zou de tienduizenden vluchtelingen tegen hun wil vasthouden. Tijdens een bezoek aan de humanitaire hulpafdeling van de EU betoogde Marokko bovendien dat medicijnen en hulpgoederen deels in beslag worden genomen door de leiders van Polisario en hun families. Deze goederen zouden hun weg vinden naar de zwarte markt in Algerije. Eind vorig jaar zou bij herhaling sprake zijn geweest van voedselschaarste in de kampen.

Hoewel de details van het autonomieplan nog steeds onbekend zijn, wordt gesuggereerd dat het gebied als een soort deelstaat met een eigen parlement en deelregering onder Marokkaanse vlag zou moeten gaan functioneren. Daarmee zou het idee van een referendum over de toekomst van het gebied, inclusief de vorming van een eigen onafhankelijke staat, definitief van de baan zijn.

Door Polisario en de Algerijnse autoriteiten werden de plannen onmiddellijk afgeschoten. De Algerijnse president Bouteflika liet weten dat ‘zelfbeschikking’ van het Saharaanse volk de enige bespreekbare oplossing is. Een Polisario-leider deed het autonomievoorstel af als een „nutteloze poging de Marokkaanse bezetting” te rechtvaardigen. De Polisario-minister van Defensie Mohamed Lamine El Bouhali liet weten dat Marokko met zijn nieuwe offensief „ons tot de oorlog dwingt”. Hij suggereerde daarmee dat de beweging overweegt de wapens weer op te nemen. Beschuldigingen van misbruik van de hulp werden afgedaan als Marokkaanse propaganda.

De spanningen laaiden op terwijl Polisario juist deze week zijn 31ste verjaardag vierde met een speciale solidariteitsbijeenkomst in het stukje van de Westelijke Sahara dat onder zijn controle staat. Tijdens de feestelijkheden, waar onder meer de felicitaties van de Cubaanse interim-leider Raúl Castro werden overgebracht, beschuldigde Polisario de voormalige koloniale machten Frankrijk en Spanje ervan de annexatie van de Westelijke Sahara door Marokko aan te moedigen. Dit nadat Frankrijk de voorstellen van Marokko als ‘constructief’ had betiteld. En ook Duitsland reageerde deze week positief op de voorstellen na een bezoek aan Berlijn van de Marokkaanse delegatie.

Het diplomatieke offensief van Rabat kent sinds enige tijd een nieuw argument. Met de autonomie zou de veiligheid in de Westelijke Sahara beter zijn gewaarborgd tegen mogelijke infiltraties door groepen moslimextremisten vanuit het zuiden. De Sahel en de Sahara gelden daarbij als gebieden waar terreurgroepen zich kunnen vestigen bij gebrek aan centraal gezag. Begin deze week werd in heel Marokko een verhoogde staat van paraatheid afgekondigd in verband met mogelijke terreuraanslagen. Verschillende extremistische moslimorganisaties zouden hebben besloten om gezamenlijk onder de vlag van Al-Qaeda hun activiteiten in de Maghreblanden te bundelen.