Kristel was eerder een verschijnsel dan een actrice

Sylvia Kristel: Naakt. De Bezige Bij, 304 blz. € 17,90 ***

Alle ogen waren dezer dagen op Sylvia Kristel gericht: een tv-documentaire, veel interviews en een autobiografie. Steeds moest ze weer vertellen dat haar kanker vooralsnog overwonnen lijkt, dat ze tegenwoordig vooral schildert en dat ze sans rancune terugkijkt op haar leven en werken – hoe veel er ook verkeerd is gegaan en hoe vaak ze ook weer uit een diep dal naar moest klimmen. De nadere details staan in Naakt, een vertaling van het kortgeleden in Frankrijk verschenen Nue. Opmerkelijk misschien, dat een Nederlands levensverhaal eerst in het Frans is geschreven, maar zo merkwaardig is het toch niet: haar wereldroem heeft Kristel nu eenmaal te danken aan de zwoele film Emmanuelle (1973) die van Franse makelij was.

Het nadeel voor de Nederlandse lezer is dat de nu 54-jarige ex-ster dus ook een Franse ghostwriter (een nègre) kreeg, die haar herinneringen een quasi-literair aanschijn heeft gegeven. Als het gaat over de jonge Sylvia als kind van gescheiden ouders, schrijft deze Jean Arcelin bijvoorbeeld: ‘Ik word onherroepelijk de onpartijdige vertrouwelinge van de verschillende gebeurtenissen, de open wonden en van die mededeling die de draad van een leven breekt, het uiterlijk en de samenhang ervan.’ Het kan zijn dat de vertaalsters Truus Boot en Eveline van Hemert hier verstrikt zijn geraakt in zijn mooischrijverij, maar ook als ze wel orde in de woordenstroom konden scheppen, maakt het resultaat vaak tureluurs: ‘Als een hangmat van buigzaam, wit staal glijdt het vliegtuig door de rustige, heldere lucht, over de zilveren boog die in mijn verbeelding Parijs verbindt met Hollywood.’ Dit is niet háár verbeelding, lijkt me, maar de zijne.

En toch weet Naakt af en toe wel degelijk mee te slepen, want Sylvia Kristel is door haar faam in een ware wervelwind van vaak snel weer vervagende verhoudingen, drugs en financiële perikelen beland die voortdurend fascinerende inkijkjes oplevert in een onwerkelijke wereld. Het is haar allemaal overkomen zonder dat ze er zelf veel voor heeft hoeven doen, zo lijkt het – net als Emmanuelle die óók alles overkwam en die de erotiek onderging met een afwezige blik waaruit voor de buitenwereld weinig viel op te maken. Nu ze er met zelfkennis op kan terugkijken, weet ze goed onder woorden te brengen wat haar voornaamste talent was: ‘Ik ben eerder een beeld dan een actrice.’ In de Franse tekst stond waarschijnlijk image, wat net even iets meer betekent: een verschijnsel, een fenomeen. Met haar sprekende rollen (in Emmanuelle werd ze nagesynchroniseerd) heeft ze nooit veel succes gehad, stelt ze elders vast.

Henk van Gelder