Een mandje vol met winnaars

De AEX-index krijgt vandaag zijn jaarlijkse opknapbeurt.

De index geeft het beursklimaat weer, maar niet de stand van de economie.

De AEX-index is al de hele week aan het dalen. Geschrokken door een crash op de beurs in China, waar de lokale index van Sjanghai dinsdag op één dag 9 procent kelderde, verkopen overal in de wereld beleggers een deel van hun aandelen. En dan dalen ook de indexen – de getallen die worden samengesteld uit een combinatie van aandelen van bedrijven.

In Nederland hebben de kranten en televisiejournaals het bijna altijd over de AEX-index, een mandje met de 25 grootste Nederlandse bedrijven op de Amsterdamse beurs. De AEX geeft aan hoe het gaat met multinationals als Shell, Unilever en ING.

Als de AEX-index daalt, gaat het dan ook slecht met Shell en Philips? En gaat het dan ook slecht met Nederland? Ja en nee.

Eerst het nee. Wat de index niet doet, is een beeld geven van hoe het is gesteld met de Nederlandse economie. Beleggers zijn nauwelijks geïnteresseerd in hoe het nu gaat, maar vooral in de toekomst. Het sentiment op de beurs wordt bepaald door de vooruitzichten van bedrijven en de verwachtingen van beleggers. Als de economie op zijn top draait, is op de beurs de piek vaak al achter de rug. De index is een echte barometer: hij kan met mooi weer in het rood staan, of met slecht weer in het blauw.

Een voorbeeld: als olie de komende maand 10 dollar per vat goedkoper wordt, is dat goed nieuws voor de Nederlandse economie. Ons transport wordt goedkoper, onze benzine aan de pomp wordt goedkoper, de grondstoffen voor de industrie worden goedkoper. Maar voor de winst van Shell is het slecht, dus ook voor de beurskoers van Shell. En omdat Shell een groot onderdeel is van de AEX-index, kan een fors dalende olieprijs slecht uitpakken voor de index.

Toch is de AEX-index niet alleen een barometer, maar reikt hij verder. Beleggers zijn immers rechtstreeks afhankelijk van beurskoersen. En beleggers zijn we in Nederland bijna allemaal. 6,5 miljoen Nederlanders hebben een beleggingspolis: een hypotheek of een levensverzekering waarvan de inleg wordt belegd in aandelen. En miljoenen Nederlandse zijn via hun werkgever aangesloten bij een pensioenfonds. Ook van die premies wordt een groot deel belegd.

Bovendien beïnvloedt het beurssentiment ook het consumentenvertrouwen. Dalende koersen maken ons pessimistisch en voorzichtig. En dan gaat het vervolgens vaak mis met de consumentbestedingen en stellen we de aankoop van een nieuwe ijskast uit.

Andersom geven hoge koersen meer koopkracht, aan beleggers én aan bedrijven. Bedrijven met hoge beurskoersen kunnen makkelijker overnames en investeringen doen. En hoge koersen geven ook particuliere beleggers koopkracht. Op het moment dat een belegger met de winst op zijn aandelen een dakkapel laat bouwen en een aannemer aan het werk zet, heeft de beurs direct invloed op de economische ontwikkeling.

De AEX-index is daarmee één van de cijfers die inzicht geven over hoe het gaat met Nederlandse economie, of met delen daarvan. Voor niet-beleggers geeft het aan hoe het gaat met zijn beleggingshypotheek of pensioenvooruitzichten. Voor beleggers is de index een indicatie voor de stemming op de beursvloer.

Misschien is de magie van de index wel dat hij succes uitstraalt. De AEX-index is er immers een van winnaars. Wie op de beurs achterblijft, valt er uit. Versatel, UPC, DAF, Fokker (failliet), KPN Qwest (failliet), ze zaten allemaal ooit in de hoofdindex.

Vandaag krijgt de AEX-index zijn jaarlijkse opknapbeurt. Omdat de beurswaarde en de omzet in de fondsen maatgevend zijn, is vorig jaar het spectaculair groeiende TomTom erbij gekomen. En dit jaar valt het slecht presterende Getronics, een automatiseerder, uit de index.

De nieuwkomers van 2007 zijn uitzendbureau Randstad en het in Nederland gevestigde staalbedrijf Mittal Steel. Mittal geeft overigens ook aan dat de koppeling van de AEX-index met de Nederlandse economie niet vanzelfsprekend is. Mittal Steel is sinds de fusie met Arcelor het grootste staalbedrijf ter wereld is, maar produceert niet één gram staal in Nederland. Wel bevindt de holding zich op het Rotterdamse Hofplein.